Şu dönüp dönüp köylü benzetmesine canım sıkılıyor. Keşke köy bilgeliği, imece kültürü hayatımızın merkezinde olabilse.
Kavramlar çorba gibi oldu son zamanlarda. Koca koca köşe yazılarında, internet bloglarında gördüğüm aydınımızın kafa karışıklığının kavramlara yansıması hali. Bu, farkında olmadan bizi o kadar büyük bir yanlışa sürüklüyor ki; zaten köy hayatını bilmeyen gençliğimiz, köylülüğün iğrenç bir şey olduğunu sanacak. Yani kötülüğün, görgüsüzlüğün ve cahilliğin anası.
Biraz netleştireyim:
Köylülük nedir?
Köylülük bir yaşam biçimidir.
Toprakla temas, üretim, mevsim döngüsü, imece, doğayla kurulan doğrudan ilişki…
Bunun içinde:
•Bilgelik de vardır
•Dayanışma da
•Gelenek de
•Estetik de
Köylülük ne aşağıdır ne geri.
Hatta insanlığın en kadim kültürlerinden biridir.
Taşralılık nedir?
Taşralılık bir coğrafya değil, bir zihin hâlidir:
•Merkeze göre kendini tanımlamak
•Sürekli “bize sıra gelmedi” duygusu
•Yeniyi tehdit olarak görmek
•Farklı olana kuşkuyla bakmak
•Gücü taklit edip özü kaçırmak
Taşralılık şehirde de olur, köyde de.
Plazada kravatla da yaşanır, kahvede de.
Kısa ve net fark
•Köylü üretir, bilir, susar, yaşar.
•Taşralı taklit eder, bağırır, komplekslidir.
Asıl mesele bir insan köyde yaşayıp evrensel olabilir.
Bir insan metropolde yaşayıp taşranın en dar hâlini taşıyabilir.
Bir de ikide bir de;
“son zamanlarda bir sınıf yaratıldı” sözüne itirazım var. O sınıf benim çocukluğumda da vardı. Sınıf içinde bir KESİM oluştu demek doğrudur.
O zaman onu da açalım.
Sınıf nedir?
Sınıf, bir insanın üretimle kurduğu ilişkiye göre tanımlanır.
Yani mesele zevk, kültür, eğitim değil; ekmek nereden geliyor sorusudur.
En sade hâliyle:
•Üst sınıf: Sermayesiyle yaşayanlar
(Toprağı, fabrikası, parası çalışan; kendi çalışmasa da geliri sürenler)
•Orta sınıf: Emeğini satarak ama görece güvenle yaşayanlar
(Maaşlılar, memurlar, küçük esnaf, beyaz yakalılar)
•Alt sınıf: Güvencesiz, kırılgan emek
(Gündelikçiler, işsizler, taşeronlar, yoksullar)
Sınıf:
•Doğduğun yerle başlar
•Değişmesi zordur
•Sistemle ilgilidir, bireysel tercih değil
Kesim nedir?
Kesim, bir insanın kültürel, ideolojik, yaşam tarzı tercihlerine göre tanımlanır.
Örneğin:
•Muhafazakâr kesim
•Seküler kesim
•Milliyetçi kesim
•Sanat çevresi
•Akademik kesim
•Gençlik kesimi
Kesim:
•Değişkendir
•Aynı sınıf içinde çok farklı kesimler olabilir
•Daha çok kimlik ve aidiyet meselesidir
Türkiye’de sıkça yapılan şey şudur:
Sınıf meselesi konuşulmasın diye “kesimler” konuşturulur.
Yani:
•Aynı maaşlı, aynı borçlu, aynı güvencesiz insanlar
•“Biz ve onlar” diye kültürel kamplara ayrılır
Sonuç?
•Alt sınıflar birbirine kızar
•Üst sınıflar görünmez olur
Basit örnek:
Aynı apartmanda yaşayan iki kişi düşün:
•İkisi de maaşlı
•İkisi de borçlu
•İkisi de yarın işsiz kalabilir
Ama biri:
•“Bizim kesim” der
Diğeri:
•“Sizin kesim” der
Oysa aynı sınıftadırlar.
Tek cümlelik özet
•Sınıf, cebini belirler
•Kesim, zihnini ve dilini
Önce kafamızda kavramları yerli yerine oturtalım, sonra alalım klavyeyi önümüze.
Arz ederim.
