Bursa sanayisinin ciroda, öz sermayede, karlılıkta, ihracatta ve istihdamda en yüksek rakamlara ulaşan firmaları ekonomiyi sırtlanıyor.

Bursa'nın ciroları itibariyle büyük firmalarını belirlemek amacıyla düzenlenen Bursa Ticaret ve Sanayi Odası'nın gerçekleştirdiği ‘Bursa'nın en büyük 250 Şirketi' adlı çalışmayı kaynak olarak alarak, Bursa'nın gerek ciro, gerek öz sermaye, gerek karlılık, gerek ihracat, gerekse istihdam anlamında en büyük ilk 5 firmasının analizini hazırladık.
Bu çalışma kapsamında elde ettiğimiz rakamları ve Bursa'nın en büyük şirketleri ile ilgili analizleri sütunlarımızdan sizlerle paylaşıyoruz.
“Onbeşinci kez gerçeklestirilen bu çalısma Bursa il genelinde yapılmıs, ilçelerdeki firmalar da ankete dahil edilmistir.
Ankete katılarak cevap veren firmalar arasında, ilk 250'ye girenlerle ilgili veriler değerlendirmeye alınmıstır.
Bu 250 firmadan, 221'i Bursa Ticaret ve Sanayi Odası'na, 29'u Bursa'nın ilçelerindeki ticaret ve sanayi odalarına kayıtlıdırlar.
250 firma arasına giren ilçe odalara kayıtlı firmalara bakıldığında bunların, 11'i Gemlik, 7'si İnegöl, 5'i Orhangazi, 3'ü Karacabey, 2'si Mustafakemalpaşa, 1'i Yenişehir Ticaret ve Sanayi Odasına kayıtlıdır.
Sıralamaya giren firmalardan 27'si isminin açıklanmasını istememistir.
250 firmayı tesbit amacıyla gerçeklestirilen anket çalısmasında firmalara, 2011 yılındaki net iç ve dış satış (ciro) tutarları, üretimden satışlar tutarı, ihracatları, ödenen maaşlar ve ücret toplamları, ödedikleri faizler, kiralar ile 2011 yılının vergi öncesi dönem karları, diğer gelirleri, var ise 2011 yılı zararları, 2011 yılı net varlıklar (aktif) toplamları, öz sermayeleri toplamları, 2011 yılında maaş ve ücretle çalıstırdıkları ortalama kişi sayısı sorulmuştur.
250 Büyük Firma sıralaması, 2011 yılı içinde yaptıkları net iç ve dıs satıs (ciro) tutarları esas alınarak oluşturulmuştur. Bu firmaların brüt katma değerleri, öz sermaye tutarları, net aktifleri, vergi öncesi dönem karları, ihracatları, personel sayıları ve üretimden satışları kendi aralarında ayrıca sıralamaya tabi tutulmustur.
Yapılan çalışmada, 250 firmanın; İç ve dıs satış (ciro) tutarları toplamının 51 milyar 488 milyon 475 bin 135 Türk Lirası, Brüt Katma Değerleri toplamının 6 milyar 705 milyon 15 bin 326 Türk Lirası, Öz Sermaye Toplamlarının 13 milyar 575 milyon 669 bin 592 Türk Lirası, Net Aktifleri toplamının 36 milyar 470 milyon 573 bin 186 Türk Lirası, Vergi Öncesi Dönem Karları toplamının 2 milyar 340 milyon 202 bin 531 Türk Lirası, İhracatları toplamının 10 milyar 694 milyon 659 bin 354 dolar, Ücretle Çalışanlar toplamınında 119 bin 516 kişi, Üretimden Satışlar toplamının 37 milyar 980 milyon 927 bin 989 Türk Lirası olduğu görülmektedir.
Sıralamada yer alan firmalardan 65'i otomotiv ana ve yan sanayii, 57'si tekstil ve konfeksiyon, 36'sı gıda tarım ve hayvancılık, 28'i makine ve metal, 13'ü insaat, 8'i enerji elektrik ve elektronik, 8'i plastik kauçuk ve sünger, 5'i ağaçorman ürünleri ve mobilya, 5'i kimya, 5'i nakliye ulastırma, 3'ü çimento-toprak ve madencilik ürünleri, 2'si deri kürk ve ayakkabı, 1'i de turizm alanında faaliyet göstermektedir. Kalan 14 firma muhtelif is kollarında faaliyette bulunmaktadır.
250 firma arasında yer alan ve; Tekstil ve konfeksiyon alanında faaliyet gösteren 57 firmanın, iç ve dış satış (ciro) tutarları toplamının 6 milyar 973 milyon 995 bin 94 Türk Lirası, Brüt Katma Değerleri toplamının 1 milyar 122 milyon 453 bin 733 Türk Lirası, Öz Sermaye toplamlarının 3 milyar 276 milyon 250 bin 362 Türk Lirası, Net Aktifleri toplamının 7 milyar 223 milyon 592 bin 512 Türk Lirası, Vergi Öncesi Dönem Karları toplamının 427 milyon 361 bin 693 Türk Lirası, İhracatları toplamının 1 milyar 184 milyon 28 bin 48 dolar, Ücretle Çalısanlar toplamının 27 bin 466 kisi ve Üretimden Satıslar toplamının 4 milyar 391 milyon 104 bin 817 Türk Lirası, Otomotiv ana ve yan sanayii is kolunda faaliyet gösteren 65 firmanın, iç ve dıs satıs (ciro) tutarları toplamının 24 milyar 864 milyon 200 bin 399 Türk Lirası, Brüt Katma Değerleri toplamının 2 milyar 984 milyon 938 bin 947 Türk Lirası, Öz Sermaye toplamlarının 3 milyar 946 milyon 624 bin 341 Türk Lirası, Net Aktifleri toplamının 12 milyar 335 milyon 897 bin 530 Türk Lirası, Vergi Öncesi Dönem Karları toplamının 998 milyon 838 bin 530 Türk Lirası, İhracatları toplamının 7 milyar 876 milyon 949 bin 548 dolar, Ücretle Çalısanlar toplamının 44 bin 406 kisi ve Üretimden Satıslar toplamının 21 milyar 440 milyon 959 bin 921 Türk Lirası, Makine ve metal sanayii alanında faaliyet gösteren 28 firmanın, iç ve dıs satıs (ciro) tutarları toplamının 5 milyar 739 milyon 42 bin 228 Türk Lirası, Brüt Katma Değerleri toplamının 716 milyon 581 bin 562 Türk Lirası, Öz Sermaye toplamlarının 1 milyar 846 milyon 701 bin 268 Türk Lirası, Net Aktifleri toplamının 4 milyar 155 milyon 972 bin 349 Türk Lirası, Vergi Öncesi Dönem Karları toplamının 301 milyon 392 bin 580 Türk Lirası, İhracatları toplamının 1 milyar 27 milyon 704 bin 779 dolar, Ücretle Çalısanlar toplamının 9 bin 656 kisi ve Üretimden Satışlar toplamının 4 milyar 861 milyon 720 bin 803 Türk Lirası, Bu arada, 250 firmanın ödediği ücretler toplamı 3 milyar 490 milyon 557 bin 950 Türk Lirası, faizler toplamı 666 milyon 947 bin 352 Türk Lirası, kiralar toplamı 207 milyon 307 bin 493 Türk Lirası ve vergi öncesi karları toplamı da 2 milyar 340 milyon 202 bin 531 Türk Lirası olarak görülmektedir.
250 firmanın vergi öncesi dönem karları incelendiğinde ise 2011 yılını 203 firmanın toplam 2 milyar 594 milyon 881 bin 634 Türk Lirası karla kapattığı görülüyor.
2011 yılı için 12 aylık ortalama dolar kuru 1,67806 TL olarak hesaplanmıstır.
Brüt Katma Değer = Ücret + Faiz + Kira + V.Ö. Kar
Bursa'nın 250 büyük firması arasına giren sirketlerin sektörel dağılımında 65 otomotiv ana ve yan sanayi firması yüzde 26'lık payla ilk sırada yer alırken, cirolarına göre ise yine otomotiv ana ve yan sanayi firmaları bu kez yüzde 48,3'lük payla ilk sırada yer alıyorlar.
Geçtiğimiz yıl Bursa'nın 250 büyük firması arasına giren sirketlerin sektörel dağılımında 64 otomotiv ana ve yan sanayi firması yüzde 26'lık payla ilk sırada yer alırken, cirolarına göre ise yine otomotiv ana ve yan sanayi firmaları bu kez yüzde 49'luk payla ilk sırada yer alıyorlardı.
Tekstil ve konfeksiyon, Otomotiv ana ve yan sanayii, Makine ve metal, Enerji-elektrik ve elektronik ile Gıda tarım ve hayvancılık olmak üzere seçilmis 5 sektörün 1997-2011 yılları arasındaki 15 yıllık dönemde ciroları toplamı dolar bazlı olarak incelendiğinde, 2001 yılına kadar azalan tekstil ve konfeksiyon firmalarının cirolarının 2002-2005 yılları arasında arttığı, ancak 2005 yılından itibaren yatay bir seyre (durgunluğa) geçtiğini, 2008-2009 yıllarında toplamda % 27'lik azalmanın ardından, son iki yılda % 40 oranında arttığını, otomotiv ana ve yan sanayiinde yer alan firmaların cirolarının 2000'e kadar artmasına rağmen 2001'de 5 yıl öncesinin düzeyine gerilediği, 2002-2004 yılları arasında hızla arttığı, 2005 yılında bir miktar gerilemesine rağmen 2006-2008 yılları arasında, tekstilin aksine arttığını, 2009 yılında yüzde 13 oranındaki azalmanın ardından, 2010 ve 2011 yıllarında ise tekstil sektörüne benzer şekilde, toplamda % 36 oranında arttığını görüyoruz. Makine ve metal ile gıda, tarım ve hayvancılık sektörlerindeki 2010 yılında artmaya baslayan ciroların 2011 yılında da artmaya devam ettiğini, 2010 yılında ciroları azalan enerji, elektrik ve elektronik sektöründe de 2011 yılında azda olsa artış olduğunu gözlemlemekteyiz.
Tekstil ve konfeksiyon, Otomotiv ana ve yan sanayii, Makine ve metal, Enerji, elektrik ve elektronik ile Gıda, tarım ve hayvancılık olmak üzere seçilmiş 5 sektörün 1997-2011 yılları arasındaki 15 yıllık dönemde yarattıkları brüt katma değer dolar bazlı olarak incelendiğinde, tekstil sektörünün yarattığı katma değerin 1998-2001 yılları arasında hızla azaldığı, 2002-2004 yılları arasında arttığı, 2005, 2006 ve 2008 yıllarındaki gerilemenin ardından, son üç yıldır arttığı, otomotiv ana ve yan sanayiindeki brüt katma değerin ise 2001 ve 2005 yıllarındaki gerilemeler ile, 2009 yılındaki % 23'lük azalışın ardından son iki yıldır arttığı, makine ve metal sektörünün de son iki yıldır arttığı, enerji, elektrik ve elektronik sektörünün ise brüt katma değerinin son iki yılda azaldığı dikkat çekmektedir.
Tekstil ve konfeksiyon, Otomotiv ana ve yan sanayii, Makine ve metal, Enerji-elektrik ve elektronik ile Gıda tarım ve hayvancılık olmak üzere seçilmis 5 sektörün 1997-2011 yılları arasındaki 15 yıllık dönemdeki öz sermaye tutarları dolar bazlı olarak incelendiğinde, tekstil sektöründe öz sermaye tutarı 2001'de neredeyse yarı yarıya azalmıs, 2002 ile 2005 yılları arasında artıs olmasına rağmen 2006 yılında azalmıs, 2007 yılındaki toparlanmanın ardından 2008 ve 2009 yıllarında toplamda % 26 oranında azalırken, 2010 ve 2011 yıllarında sırasıyla % 11 ve % 5 oranlarında artmıstır.
Otomotiv ana ve yan sanayiinde ise özsermaye tutarları 2001 yılındaki gerilemenin ardından 2002'de son 6 yılın en üst düzeyine çıkarak 2003-2004 yıllarında da artısını devam ettirmis, 2005 yılındaki gerilemenin akabinde 2006-2007 yıllarında artmıs, ancak 2008 ve 2009 yıllarında toplamda % 15 oranında azalırken, 2010 yılında % 21 oranında artmıstır. 2011 yılında ise % 5 oranında azalmıştır.
Makine metal sektöründeki özsermaye tutarlarındaki artış 2002 yılından 2008 yılına kadar hızla devam ederken 2009 yılında % 18 oranında azalmış, 2010 yılında % 10 oranındaki artıstan sonra 2011 yılında ise % 4 oranında azalmış, gıda tarım ve hayvancılık sektörlerindeki 2001-2005 arasında devam eden özsermaye artışı 2006 yılında devam etmeyerek azalmıs, 2007 yılından sonra yönünü tekrar artısa çevirmiş, 2010 yılında % 18 oranında artmışken 2011 yılında ise % 4 oranında azalmıştır. Enerji, elektrik ve elektronik sektörünün ise son dört yıldır öz sermaye artışını sürdürdüğünü gözlemliyoruz.
Tekstil ve konfeksiyon, Otomotiv ana ve yan sanayii, Makine ve metal, Enerji-elektrik ve elektronik ile Gıda tarım ve hayvancılık olmak üzere seçilmis 5 sektörün 1997-2011 yılları arasındaki 15 yıllık dönemdeki net aktifler toplamları dolar bazlı olarak incelendiğinde, tekstil ve konfeksiyon sektörünün net aktifler toplamları 2004 yılındaki % 50'nin üzerindeki artısın ardından, 2005-2009 yılları arasında azalırken, 2010 yılındaki % 32 oranında artıstan sonra 2011 yılında da % 1 oranında artış sağlandığını görüyoruz. 2002 yılından 2008 yılına kadar artan otomotiv ana ve yan sanayii net aktifleri 2009 yılında, diğer 4 sektör gibi azalmış, 2010 ve 2011 yıllarında ise sırasıyla % 18 ve % 9 oranlarında artmıştır.
Makina metal, gıda tarım ve hayvancılık ile enerji, elektrik ve elektronik sektörlerinde de net aktiflerde 2010 ve 2011 yıllarında artış olduğunu grafikten görebiliyoruz.

Sayı: 848 - Sayı'nın Kapağı