Dış ticaretin görünmeyen kahramanlarının derneği BUGÜMDER
Ekonomide dış ticaretin payının artması Gümrük Müşavirliği mesleğini hızla büyüyen bir sektöre dönüştürdü. İthalat ve ihracatın yüzde 90'ı gümrük müşavirlerinden geçiyor. Dış ticaretin tıkır tıkır işlemesi, gümrüklerde rüşvet ve yolsuzlukların azalmasında gümrük profesyonellerinin kurumsallaşmasının büyük rolü var.
Bursa'da ekonominin çarkı artık dış ticaretle dönüyor. İstanbul'dan sonra en büyük ihracatçı il olma başarısı elbette sanayi kuruluşları sayesinde elde ediliyor. Ancak, bunun perde arkasındaki, görünmez kahramanları, dış ticaretin sorunsuz ve aksamadan, tıkır tıkır işlemesini sağlayanlar, gümrükçüler ve bu işin profesyonelleri olan gümrük müşavirleri. Bursa Gümrük Müşavirleri Derneği, işte gümrükten giren ve çıkan her şeyde emeği bulunan bu insanların ortak sesi. BUGÜMDER, 24 Temmuz 1998'de Gümrük Komisyoncuları Derneği olarak kuruldu. Ancak herhangi bir dernek gibi değil, mülga (yürürlükten kaldırılan) 1615 sayılı Gümrük Kanunu'nun 166. maddesi gereği, zorunlu olarak kuruldu.
Zira yasa, bir Gümrük Baş Müdürlüğü bölgesinde faaliyet gösteren gümrük müşaviri sayısının 20'ye ulaşması durumunda dernek kurulmasını hükmediyor. 1615 sayılı yasanın yerine 2000 yılı başında çıkarılan 4458 sayılı Gümrük Kanunu, adı rüşvet, kaçakçılık ve bürokrasi ile birlikte anılan gümrük rejimine önemli yenilikler getirirken, gümrük komisyoncularının hem yetkilerini hem de sorumluluklarını artırdı, ünvanlarını da Gümrük Müşaviri olarak değiştirdi. Böylece 2 Şubat 2000'de Derneğin adı Bursa Gümrük Müşavirleri Derneği oldu.
Simsar, gümrük komisyoncusu ve nihayet gümrük müşaviri diye tanımlanan meslek, yasa ile kurulmuş en eski mesleklerden birisi. Mesleği düzenleyen ilk talimatname, 1 Temmuz 1909'da çıktı. Gümrüklerde iş takip eden kişiler artık ruhsat almak zorundaydı.
Cumhuriyet, kendi gümrük rejimini 1924'teki 168 sayılı kararname ve 1927 yılındaki 1093 sayılı kanunla düzenlerken, 1949'daki iyileştirmenin ardından ikinci önemli değişiklik 1972'de çıkan 1615 sayılı Gümrük Kanunu oldu. Yasadaki en önemli yenilik gümrük komisyoncularına, yanında yardımcı çalıştırma yetkisi vermekti.
Böylece gümrük müşavirliği, farklı belgelerle farklı düzeyde yetkiler kullanılan bir meslek kesimi oldu, profesyonellik ileri boyutlara taşındı. 5 Şubat 2000'de çıkan 4458 sayılı yasa ise artık gümrük mevzuatının AB'ye uyumunu sağladı.
Yasa, gümrük müşavirini şöyle tanımlıyor:
"Eşyanın gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmasına ilişkin faaliyetleri dolaylı temsilci yoluyla takip edip sonuçlandıran ve kendilerine Gümrük Müsteşarlığı'nca izin ve kimlik belgeleri verilen serbest meslek sahiplerine gümrük müşaviri denir."
Oda gibi çalışıyor
BUGÜMDER her ne kadar dernek adı altında faaliyet gösterse de kamu yararına meslek kuruluşu statüsünde. Nasıl ki bir kişi avukatlık yapabilmek için baro, doktorluk yapabilmek için tabip odasına üye olmak zorundaysa, gümrük müşaviri olabilmek için de bu Derneğe üye olmak durumunda. Ancak burada işyeri açma ruhsatını dernek değil, Gümrükler Genel Müdürlüğü veriyor. Türkiye'deki 5 dernekten birisi olan BUGÜMDER'in 288 üyesi var. Bunların 99'ü gümrük müşaviri, 189'u müşavir yardımcısı.
Üyelerden 77'sinin şirketi var. Toplam istihdam ise bine yakın. Türkiye genelinde 2 bin 353'ü gümrük müşaviri 5 bin 32 kişinin kayıtlı meslek mensubu olduğu, toplam 34 bin 320 kişinin bu alanda istihdam edildiği görülüyor. Ekonomide dış ticaretin payının artması ile gümrük müşavirliği hızla büyüyen bir sektör oluşturmuş durumda. 2006'da 222 milyar dolara ulaşan dış ticaretin 190 milyar dolarlık bölümü gümrük müşavirlerinin elinden geçti. Tahsil edilen toplam verginin yüzde 16'sı gümrük müşavirleri tarafından yapılan işlemlere ait. Hem meslekte çalışan kişilerin sayısı artıyor, hem de müşavirlik şirketleri arasından uluslararası taşımacılık, depo ve antrepoculuk işi yapan büyük firmalar çıkıyor. Artık Bursa'da, gümrük müşavirliğinin yanı sıra her türlü uluslararası taşımacılık ve lojistik ile depo ve antrepo işi yapan, Türkiye çapında marka olan firmalar var. Türkiye'de 4 milyar doları bulan lojistik sektöründe meslek kökenli firmaların büyük payı var. Dış ticarete konu mallarda fiyatın yüzde 8-14'ü bu sektöre gidiyor.
Kalite, hızlılık ve etik
İşe 1974'te Mudanya Gümrük Müdürü olarak başlayan Dernek Başkan Vekili Mehmet Kaymakçı, o dönemde TOFAŞ, OYAK Renault, Filament gibi firmaların dış ticareti İstanbul üzerinden yaptıklarını hatırlattıktan sonra, meslek adamlarının sayısındaki hızlı artışın geldiği yere işaret ederek, "Gümrük müşaviri tarafsız olmak zorunda. Hem müşterisinin, hem de devletin çıkarını koruyacak. Meslektaşların sayısı hızla artıyor. Ancak bu haddinden fazla olunca, her yerde olduğu gibi haksız rekabet ortaya çıkıyor. Herkes iş yapsın, ama hakkını alsın" diyor.
Genç kuşaktan, BUGÜMDER Başkan Vekili Suat Yücelen, Bursalı meslektaşlarının etik değerlere gösterdiği hassasiyete dikkat çekiyor ve "Biz dernek olarak sesleniyoruz. İşyeri sahiplerinden, ihracatçı, ithalatçıdan rüşvet talep eden gümrük memuru veya gümrük müşaviri varsa lütfen derneğimize bildirsinler" diyor. Gümrük müşavirliğinin dernekle birlikte kurumsallaştığını kaydeden Yücelen, Gemlik'te yaşanan ve basına yansıyan sahte gümrük beyannamesi olayına karışanların Bursa dışından kişiler olmasına vurgu yapıyor.
Uzun yıllar gümrük memuru olarak çalışan Yönetim Kurulu Üyesi Selçuk Şahinoğulları ise, gümrüklerde yaşanan rüşvet olaylarının artık çok azaldığı görüşünde. Şahinoğulları, "32 yıldır bu işin içindeyim. Gümrük idaresinde çalıştıktan sonra müşavir olmak daha avantajlı. Çünkü içeridekini iyi biliriz. Sıradan bir gümrükçü ciddi mesai ücreti alır, fazla mesai vs. iyi kazanırlar. Rüşveti dünyanın hiç bir yerinde tam ortadan kaldıramazsınız, ama artık iyice azalmıştır" diyor.
Sektörün önde gelen ismi ve BUGÜMDER'in Başkanı Ahmet Özenalp, dernek ve gümrük müşavirliği konusunda sorularımızı yanıtladı.
EKOhaber: Gümrük Müşavirliği cazip bir meslek mi?
Ahmet Özenalp: Biz gümrük müşavirlerine 'bacasız fabrika' diyoruz.
Üniversite mezunlarının çalışmak için tercih ettikleri ilk yerlerden birisi gümrük müşavirleri. Dış ticaret ile ilgili herhangi bir şekilde eğitim gören kişiler, ilk kez dış ticareti bizim bürolarımızda öğreniyor.
Burada ihracat, ithalatla haşir neşir oluyor. Dış ticaret departmanlarında çalışan insanların yüzde 90'ı mutlaka bizim bürolarımızda ya staj yapmıştır, ya da çalışmıştır. Dış Ticaret Yüksek Okulları, meslek yüksek okulları, iktisat fakülteleri, İİBF ve hukuk fakültesi mezunları da meslekte çalışabiliyorlar. Firmalar ihracata, ithalata başlıyor, büyük miktarlarda ihracat yapıyorlar; bütün bunların altında bizim emeğimiz var.
Meslektaşlarımız ihracatın ve ithalatın yasal bir şekilde yapılmasına katkıda bulunuyor ve ihracatı ve ithalatı yasak olan malları araştırır, ticaretini engeller. Dış ticarette bürokrasinin yükünü en aza indirmek için gayret gösteriyoruz.
EKOhaber: Neler yapıyorsunuz?
Ahmet Özenalp: Biz dış ticaretin daha kolay, hızlı yapılabilmesi için sürekli seminerler, paneller, eğitim programları düzenliyoruz.
Çoğunu İstanbul'da yaptık. Mesela geçen sene Kaçakçılık Kanunu'ndan başlayın, fikri sınai mülkiyet, sahte menşeli mallar, ihracatta CE, tercihli ticaret, kurumlar arası ilişkiler, mesleğe AB'de temsil hakkı, TSE ile ortak toplantı, dünden bu güne işlem ve uygulamalar, AB'de gümrük politikaları gibi bir sürü konu bu toplantılarda işlendi. Kamuoyunda çok fazla sosyal faaliyetlerimizle bilinmiyoruz. Firmalar, kuruluşlar, çıkıp şu kadar ihracat, bu kadar ithalat yaptık, diyorlar.
İşte bütün bunların temelinde bizim emeğimiz yatıyor. Gece yarılarına kadar gümrük memurları ile birlikte görev yapıyoruz. Dolayısıyla ihracat denince aslında ilk önce gümrük müşavirlerinin akla gelmesi lazım. Bundan doğal bir şey olamaz. Meslektaşlarımız aslında dış ticaretin isimsiz kahramanlarıdır. Tabi bunun içine, gümrük idaresine bağlı çalışan memur arkadaşlarımızı da katıyorum.
EKOhaber: Dış ticaret firmaları neden sizinle çalışıyor?
Ahmet Özenalp: Gümrük müşavirlerinin en önemli rollerinden birisi yönlendirme. Bakınız bir firma, yeni ihracata başlıyorsa, ona hangi hataları yapacağı, yapmayacağı, meslektaşlarımızca anlatılıyor. Uyarılıyor, yol gösteriliyor. Ayrıca gümrük ve dış ticaret mevzuatı on binlerce sayfadan oluşan çok girift bir mevzuat. Dış ticaretin bu işi bilmeyen insanlar tarafından yapılması demek, hem devletin vergi kaybı, hem de dış ticareti yapan insanların zorlanması, bürokratik işlemlerin artması demektir. Neticede zarardır. Bugün dış ticaretimiz hızla artıyor. Yaklaşık bir yılda 3 milyon küsur beyanname tanzim edilmiş. Bunun yüzde 85'ini gümrük müşavirleri yapıyor. Peki müşavirler yapmazsa ne olur? Ne olduğunu görüyoruz. Gümrük Müşavirinin olmadığı yerde kargaşa var, problem var, devletin kaybı var, bürokrasi var, zaman kaybı var...
EKOhaber: Şirketler kendi dış ticaret elemanları ile ihracat, ithalat işini yapamıyor mu?
Ahmet Özenalp: Bir araba düşün. Gece. Arabanın farı yoksa ne yapabilirsin? Nasıl farı olmayan bir araba ile gece seyahat edemezseniz, dış ticaret yapacak bir şirketin de bir müşaviri yoksa nereye toslayacağı belli olmaz. Biz gece görüş dürbünü işlevi görüyoruz. Yani kısacası, biz olmadan dış ticaretin yapılması mümkün değil. Biz olmazsak bunu devletin yapmaya da imkanı yok.
Devlet 250 milyar dolara ulaşmış bir dış ticaret işlemini nasıl yapacak? Buna personel yetiştirmesi mümkün değil. Türkiye'de ithalat, ihracat kesintisiz yürüyorsa, bunun arkasında bizim meslektaşlarımız var. Yurt dışında bir araştırma yapılmış. Türkiye'de birçok alanda bürokrasi var. Ama dış ticarette yok.
EKOhaber: Nasıl Gümrük Müşaviri olunuyor?
Ahmet Özenalp: Gümrük müşaviri olmak yıllar alıyor. Önce üniversitelerin belli fakültelerinden mezun olmak gerek. İşletme, hukuk, endüstri mühendisliği, dış ticaret veya AB konularında eğitim veren fakülteler... Mezun olduktan sonra ilk 3 sene bir gümrük müşavirinin yanında staj yapıyorsun. Sonra 4. yılda gümrük müşavir yardımcısı sınavına giriyorsun, kazanırsan bir 3 yıl daha gümrük müşavir yardımcısı olarak staj yapıyorsun, oldu 7 yıl. Bu stajın sonunda tekrar bir sınava giriyorsun, etti 8 yıl. Yani hiç kesintisiz devam edebilirseniz, çok başarılı iseniz 8 sene sonra gümrük müşaviri olabiliyorsunuz. Uzman doktor bile 6 senede oluyor... İşte böyle sıkı bir eğitim ve sınavdan geçiyorsun. Bu durumda bu mesleği sıradan birisinin yapması mümkün değil.
Gümrük müşavirliği sermayeden ziyade emeğe, ilmi ve mesleki bilgiye, ihtisasa dayanan, tıpkı maliye gibi, hazine, dış ticaret gibi, hukuk gibi bilgi birikimine ihtiyaç duyulan bir serbest meslek faaliyetidir. Ticari olmayan ve iktisadi anlamda hizmet sektörü içinde yer alan bu faaliyet kamusal nitelik taşımakta ve kamu hizmeti mahiyeti arz etmektedir. Gümrük müşavirleri müşteri için avantajlı tercihleri ortaya koyan, yönlendiren, gümrük işlemlerini suretle neticelendiren ve bunları hemen ekonomiye kazandıran uzmanlardır.
EKOhaber: Gümrükler devlet politikası açısından hassas yerler...
Ahmet Özenalp: Gümrük ve kambiyo mevzuatı sürekli değişiyor. Dış Ticaret Müsteşarlığı'nın çıkarttığı binlerce sayfalık mevzuatın uyulama alanı gümrük. Mesela bugün İran'a BM yaptırım kararı aldı. Kim uygulayacak? Gümrükler. Yani devletlerin başka devletlere yaptırımını da gümrükler uyguluyor. Hoşuna giden devlete kapı açıyorsun, ekonomisini canlandırıyorsun. Hoşuna gitmezse de kapatıyorsun, tecrit ediyorsun, zorluklar çıkarıyorsun. Mesela Kuzey Irak ile ilgili 'Habur Kapısını kapatalım, PPK'nın gelirini keselim' diyorlar. Demek ki, can damarı gümrük. Yani gümrükler çok hayati kuruluşlar. Dış politika gümrüklerlerle yürüyor.
Ekonomide dış ticaretin payının artması Gümrük Müşavirliği mesleğini hızla büyüyen bir sektöre dönüştürdü. İthalat ve ihracatın yüzde 90'ı gümrük müşavirlerinden geçiyor. Dış ticaretin tıkır tıkır işlemesi, gümrüklerde rüşvet ve yolsuzlukların azalmasında gümrük profesyonellerinin kurumsallaşmasının büyük rolü var.
Bursa'da ekonominin çarkı artık dış ticaretle dönüyor. İstanbul'dan sonra en büyük ihracatçı il olma başarısı elbette sanayi kuruluşları sayesinde elde ediliyor. Ancak, bunun perde arkasındaki, görünmez kahramanları, dış ticaretin sorunsuz ve aksamadan, tıkır tıkır işlemesini sağlayanlar, gümrükçüler ve bu işin profesyonelleri olan gümrük müşavirleri. Bursa Gümrük Müşavirleri Derneği, işte gümrükten giren ve çıkan her şeyde emeği bulunan bu insanların ortak sesi. BUGÜMDER, 24 Temmuz 1998'de Gümrük Komisyoncuları Derneği olarak kuruldu. Ancak herhangi bir dernek gibi değil, mülga (yürürlükten kaldırılan) 1615 sayılı Gümrük Kanunu'nun 166. maddesi gereği, zorunlu olarak kuruldu.
Zira yasa, bir Gümrük Baş Müdürlüğü bölgesinde faaliyet gösteren gümrük müşaviri sayısının 20'ye ulaşması durumunda dernek kurulmasını hükmediyor. 1615 sayılı yasanın yerine 2000 yılı başında çıkarılan 4458 sayılı Gümrük Kanunu, adı rüşvet, kaçakçılık ve bürokrasi ile birlikte anılan gümrük rejimine önemli yenilikler getirirken, gümrük komisyoncularının hem yetkilerini hem de sorumluluklarını artırdı, ünvanlarını da Gümrük Müşaviri olarak değiştirdi. Böylece 2 Şubat 2000'de Derneğin adı Bursa Gümrük Müşavirleri Derneği oldu.
Simsar, gümrük komisyoncusu ve nihayet gümrük müşaviri diye tanımlanan meslek, yasa ile kurulmuş en eski mesleklerden birisi. Mesleği düzenleyen ilk talimatname, 1 Temmuz 1909'da çıktı. Gümrüklerde iş takip eden kişiler artık ruhsat almak zorundaydı.
Cumhuriyet, kendi gümrük rejimini 1924'teki 168 sayılı kararname ve 1927 yılındaki 1093 sayılı kanunla düzenlerken, 1949'daki iyileştirmenin ardından ikinci önemli değişiklik 1972'de çıkan 1615 sayılı Gümrük Kanunu oldu. Yasadaki en önemli yenilik gümrük komisyoncularına, yanında yardımcı çalıştırma yetkisi vermekti.
Böylece gümrük müşavirliği, farklı belgelerle farklı düzeyde yetkiler kullanılan bir meslek kesimi oldu, profesyonellik ileri boyutlara taşındı. 5 Şubat 2000'de çıkan 4458 sayılı yasa ise artık gümrük mevzuatının AB'ye uyumunu sağladı.
Yasa, gümrük müşavirini şöyle tanımlıyor:
"Eşyanın gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmasına ilişkin faaliyetleri dolaylı temsilci yoluyla takip edip sonuçlandıran ve kendilerine Gümrük Müsteşarlığı'nca izin ve kimlik belgeleri verilen serbest meslek sahiplerine gümrük müşaviri denir."
Oda gibi çalışıyor
BUGÜMDER her ne kadar dernek adı altında faaliyet gösterse de kamu yararına meslek kuruluşu statüsünde. Nasıl ki bir kişi avukatlık yapabilmek için baro, doktorluk yapabilmek için tabip odasına üye olmak zorundaysa, gümrük müşaviri olabilmek için de bu Derneğe üye olmak durumunda. Ancak burada işyeri açma ruhsatını dernek değil, Gümrükler Genel Müdürlüğü veriyor. Türkiye'deki 5 dernekten birisi olan BUGÜMDER'in 288 üyesi var. Bunların 99'ü gümrük müşaviri, 189'u müşavir yardımcısı.
Üyelerden 77'sinin şirketi var. Toplam istihdam ise bine yakın. Türkiye genelinde 2 bin 353'ü gümrük müşaviri 5 bin 32 kişinin kayıtlı meslek mensubu olduğu, toplam 34 bin 320 kişinin bu alanda istihdam edildiği görülüyor. Ekonomide dış ticaretin payının artması ile gümrük müşavirliği hızla büyüyen bir sektör oluşturmuş durumda. 2006'da 222 milyar dolara ulaşan dış ticaretin 190 milyar dolarlık bölümü gümrük müşavirlerinin elinden geçti. Tahsil edilen toplam verginin yüzde 16'sı gümrük müşavirleri tarafından yapılan işlemlere ait. Hem meslekte çalışan kişilerin sayısı artıyor, hem de müşavirlik şirketleri arasından uluslararası taşımacılık, depo ve antrepoculuk işi yapan büyük firmalar çıkıyor. Artık Bursa'da, gümrük müşavirliğinin yanı sıra her türlü uluslararası taşımacılık ve lojistik ile depo ve antrepo işi yapan, Türkiye çapında marka olan firmalar var. Türkiye'de 4 milyar doları bulan lojistik sektöründe meslek kökenli firmaların büyük payı var. Dış ticarete konu mallarda fiyatın yüzde 8-14'ü bu sektöre gidiyor.
Kalite, hızlılık ve etik
İşe 1974'te Mudanya Gümrük Müdürü olarak başlayan Dernek Başkan Vekili Mehmet Kaymakçı, o dönemde TOFAŞ, OYAK Renault, Filament gibi firmaların dış ticareti İstanbul üzerinden yaptıklarını hatırlattıktan sonra, meslek adamlarının sayısındaki hızlı artışın geldiği yere işaret ederek, "Gümrük müşaviri tarafsız olmak zorunda. Hem müşterisinin, hem de devletin çıkarını koruyacak. Meslektaşların sayısı hızla artıyor. Ancak bu haddinden fazla olunca, her yerde olduğu gibi haksız rekabet ortaya çıkıyor. Herkes iş yapsın, ama hakkını alsın" diyor.
Genç kuşaktan, BUGÜMDER Başkan Vekili Suat Yücelen, Bursalı meslektaşlarının etik değerlere gösterdiği hassasiyete dikkat çekiyor ve "Biz dernek olarak sesleniyoruz. İşyeri sahiplerinden, ihracatçı, ithalatçıdan rüşvet talep eden gümrük memuru veya gümrük müşaviri varsa lütfen derneğimize bildirsinler" diyor. Gümrük müşavirliğinin dernekle birlikte kurumsallaştığını kaydeden Yücelen, Gemlik'te yaşanan ve basına yansıyan sahte gümrük beyannamesi olayına karışanların Bursa dışından kişiler olmasına vurgu yapıyor.
Uzun yıllar gümrük memuru olarak çalışan Yönetim Kurulu Üyesi Selçuk Şahinoğulları ise, gümrüklerde yaşanan rüşvet olaylarının artık çok azaldığı görüşünde. Şahinoğulları, "32 yıldır bu işin içindeyim. Gümrük idaresinde çalıştıktan sonra müşavir olmak daha avantajlı. Çünkü içeridekini iyi biliriz. Sıradan bir gümrükçü ciddi mesai ücreti alır, fazla mesai vs. iyi kazanırlar. Rüşveti dünyanın hiç bir yerinde tam ortadan kaldıramazsınız, ama artık iyice azalmıştır" diyor.
Sektörün önde gelen ismi ve BUGÜMDER'in Başkanı Ahmet Özenalp, dernek ve gümrük müşavirliği konusunda sorularımızı yanıtladı.
EKOhaber: Gümrük Müşavirliği cazip bir meslek mi?
Ahmet Özenalp: Biz gümrük müşavirlerine 'bacasız fabrika' diyoruz.
Üniversite mezunlarının çalışmak için tercih ettikleri ilk yerlerden birisi gümrük müşavirleri. Dış ticaret ile ilgili herhangi bir şekilde eğitim gören kişiler, ilk kez dış ticareti bizim bürolarımızda öğreniyor.
Burada ihracat, ithalatla haşir neşir oluyor. Dış ticaret departmanlarında çalışan insanların yüzde 90'ı mutlaka bizim bürolarımızda ya staj yapmıştır, ya da çalışmıştır. Dış Ticaret Yüksek Okulları, meslek yüksek okulları, iktisat fakülteleri, İİBF ve hukuk fakültesi mezunları da meslekte çalışabiliyorlar. Firmalar ihracata, ithalata başlıyor, büyük miktarlarda ihracat yapıyorlar; bütün bunların altında bizim emeğimiz var.
Meslektaşlarımız ihracatın ve ithalatın yasal bir şekilde yapılmasına katkıda bulunuyor ve ihracatı ve ithalatı yasak olan malları araştırır, ticaretini engeller. Dış ticarette bürokrasinin yükünü en aza indirmek için gayret gösteriyoruz.
EKOhaber: Neler yapıyorsunuz?
Ahmet Özenalp: Biz dış ticaretin daha kolay, hızlı yapılabilmesi için sürekli seminerler, paneller, eğitim programları düzenliyoruz.
Çoğunu İstanbul'da yaptık. Mesela geçen sene Kaçakçılık Kanunu'ndan başlayın, fikri sınai mülkiyet, sahte menşeli mallar, ihracatta CE, tercihli ticaret, kurumlar arası ilişkiler, mesleğe AB'de temsil hakkı, TSE ile ortak toplantı, dünden bu güne işlem ve uygulamalar, AB'de gümrük politikaları gibi bir sürü konu bu toplantılarda işlendi. Kamuoyunda çok fazla sosyal faaliyetlerimizle bilinmiyoruz. Firmalar, kuruluşlar, çıkıp şu kadar ihracat, bu kadar ithalat yaptık, diyorlar.
İşte bütün bunların temelinde bizim emeğimiz yatıyor. Gece yarılarına kadar gümrük memurları ile birlikte görev yapıyoruz. Dolayısıyla ihracat denince aslında ilk önce gümrük müşavirlerinin akla gelmesi lazım. Bundan doğal bir şey olamaz. Meslektaşlarımız aslında dış ticaretin isimsiz kahramanlarıdır. Tabi bunun içine, gümrük idaresine bağlı çalışan memur arkadaşlarımızı da katıyorum.
EKOhaber: Dış ticaret firmaları neden sizinle çalışıyor?
Ahmet Özenalp: Gümrük müşavirlerinin en önemli rollerinden birisi yönlendirme. Bakınız bir firma, yeni ihracata başlıyorsa, ona hangi hataları yapacağı, yapmayacağı, meslektaşlarımızca anlatılıyor. Uyarılıyor, yol gösteriliyor. Ayrıca gümrük ve dış ticaret mevzuatı on binlerce sayfadan oluşan çok girift bir mevzuat. Dış ticaretin bu işi bilmeyen insanlar tarafından yapılması demek, hem devletin vergi kaybı, hem de dış ticareti yapan insanların zorlanması, bürokratik işlemlerin artması demektir. Neticede zarardır. Bugün dış ticaretimiz hızla artıyor. Yaklaşık bir yılda 3 milyon küsur beyanname tanzim edilmiş. Bunun yüzde 85'ini gümrük müşavirleri yapıyor. Peki müşavirler yapmazsa ne olur? Ne olduğunu görüyoruz. Gümrük Müşavirinin olmadığı yerde kargaşa var, problem var, devletin kaybı var, bürokrasi var, zaman kaybı var...
EKOhaber: Şirketler kendi dış ticaret elemanları ile ihracat, ithalat işini yapamıyor mu?
Ahmet Özenalp: Bir araba düşün. Gece. Arabanın farı yoksa ne yapabilirsin? Nasıl farı olmayan bir araba ile gece seyahat edemezseniz, dış ticaret yapacak bir şirketin de bir müşaviri yoksa nereye toslayacağı belli olmaz. Biz gece görüş dürbünü işlevi görüyoruz. Yani kısacası, biz olmadan dış ticaretin yapılması mümkün değil. Biz olmazsak bunu devletin yapmaya da imkanı yok.
Devlet 250 milyar dolara ulaşmış bir dış ticaret işlemini nasıl yapacak? Buna personel yetiştirmesi mümkün değil. Türkiye'de ithalat, ihracat kesintisiz yürüyorsa, bunun arkasında bizim meslektaşlarımız var. Yurt dışında bir araştırma yapılmış. Türkiye'de birçok alanda bürokrasi var. Ama dış ticarette yok.
EKOhaber: Nasıl Gümrük Müşaviri olunuyor?
Ahmet Özenalp: Gümrük müşaviri olmak yıllar alıyor. Önce üniversitelerin belli fakültelerinden mezun olmak gerek. İşletme, hukuk, endüstri mühendisliği, dış ticaret veya AB konularında eğitim veren fakülteler... Mezun olduktan sonra ilk 3 sene bir gümrük müşavirinin yanında staj yapıyorsun. Sonra 4. yılda gümrük müşavir yardımcısı sınavına giriyorsun, kazanırsan bir 3 yıl daha gümrük müşavir yardımcısı olarak staj yapıyorsun, oldu 7 yıl. Bu stajın sonunda tekrar bir sınava giriyorsun, etti 8 yıl. Yani hiç kesintisiz devam edebilirseniz, çok başarılı iseniz 8 sene sonra gümrük müşaviri olabiliyorsunuz. Uzman doktor bile 6 senede oluyor... İşte böyle sıkı bir eğitim ve sınavdan geçiyorsun. Bu durumda bu mesleği sıradan birisinin yapması mümkün değil.
Gümrük müşavirliği sermayeden ziyade emeğe, ilmi ve mesleki bilgiye, ihtisasa dayanan, tıpkı maliye gibi, hazine, dış ticaret gibi, hukuk gibi bilgi birikimine ihtiyaç duyulan bir serbest meslek faaliyetidir. Ticari olmayan ve iktisadi anlamda hizmet sektörü içinde yer alan bu faaliyet kamusal nitelik taşımakta ve kamu hizmeti mahiyeti arz etmektedir. Gümrük müşavirleri müşteri için avantajlı tercihleri ortaya koyan, yönlendiren, gümrük işlemlerini suretle neticelendiren ve bunları hemen ekonomiye kazandıran uzmanlardır.
EKOhaber: Gümrükler devlet politikası açısından hassas yerler...
Ahmet Özenalp: Gümrük ve kambiyo mevzuatı sürekli değişiyor. Dış Ticaret Müsteşarlığı'nın çıkarttığı binlerce sayfalık mevzuatın uyulama alanı gümrük. Mesela bugün İran'a BM yaptırım kararı aldı. Kim uygulayacak? Gümrükler. Yani devletlerin başka devletlere yaptırımını da gümrükler uyguluyor. Hoşuna giden devlete kapı açıyorsun, ekonomisini canlandırıyorsun. Hoşuna gitmezse de kapatıyorsun, tecrit ediyorsun, zorluklar çıkarıyorsun. Mesela Kuzey Irak ile ilgili 'Habur Kapısını kapatalım, PPK'nın gelirini keselim' diyorlar. Demek ki, can damarı gümrük. Yani gümrükler çok hayati kuruluşlar. Dış politika gümrüklerlerle yürüyor.
Sayı: 569 - Sayı'nın Kapağı