Değerli okurlarım, zannediyorum en son yazım 26.Kasım. 2025 tarihli idi. Ondan sonra ağır bir ameliyat geçirdim. Halen nekahat devresi devam ediyor ve Mayıs ayında bir ameliyat daha geçireceğimi tahmin ediyorum. Ondan sonra tekrar yazılarıma devam edebileceğimi, ve okurlarıma kavuşacağımı umuyorum.
En son yazım. 26 Kasım 2025 tarihli olup ismi: SU BORU HATTI İDİ.
Ekohaberde ulaşabileceğiniz adres şöyledir. https://www.ekohaber.com.tr/su-boru-hatti
Bu yazıyı okurlarımın tekrar okumasını tavsiye ediyorum. Bu yazıda kısaca ülkemizdeki su sıkıntısının su boru hattı ile halledilebileceğini yazmıştım. Ayrıca çöller ülkesi Arabistana ilk su arıtma tesislerini ecdadımızın yaptığını açıklamıştım. İsrail-ABD – İran harbinde bu tesislerin ne kadar önemli olduğunu hepimiz gördük.
Bugünkü yazı konumuza gelelim.
Geçen gün sevgili dostum, Hocaların Hocası Prof.Dr. Zeyyat Sabuncuoğlu ziyaretime gelmişti. Laf lafı açtı ve Bursada aile işletmeleri derneği olduğundan, ayrıca benim de bu konuda Ekohaberde yayımlanan 8-10 tane yazım olduğundan, iş adamlarımızın bu konuya önem verdiğinden bahsettik. Ancak, Bursalı iş adamları zannediyorum Zeyyat Sabuncuoğlu’nun aile anayasası konusundaki çalışmalarından haberi yok.
Şu günlerde gerek savaş ve gerekse ekonomik kriz, pazarlama, imalat, satış ve de aile işletmeleri kavramını bir daha gündeme getirdi. Bu sebeple iş adamı dostlarımın Türkiye’de konusunda sayılı uzmanlardan olan sevgili dostum ZEYYAT SABUNCUOĞLU ile aile anayasası konusunda temasa geçmelerinin önemini hatırlatmak isterim. Aile anayasası konusundaki bir yazısını da bu yazımla birlikte veriyorum.
Cevdet Akçakoca
AİLE ANAYASASI NEDİR VE NEDEN GEREKLİDİR?
Prof.Dr. Zeyyat Sabuncuoğlu
Dünyada aile işletmelerinin sayısal oranı ortalama%80, Türkiye’de bu oran %95 civarında.
Dünyada ortalama, birinci Kuşakta son bulan aile şirketi oranı %50, İkinci kuşak oranı%25, üçüncü kuşak %15, dördüncü kuşak oranı ise %5 dir. İstatistikler, Türkiye’de “4. kuşağa” ulaşabilmiş aile şirketi oranının yüzde 6’yı geçmediğini ortaya koyuyor.
Türkiye’de birçok aile şirketinin şu andaki yaşları 30 ila 50 yaş aralığında yer alıyor. Bu şirketlerin önemli bir kısmı, ikinci kuşağa geçme aşamasında bulunuyor. Çok azı, 3. ya da 4. Kuşağı yaşıyor.
Türkiye’de aile işletmelerinin özellikleri ve yaşanan sorunlar
· Sermayesinin çok önemli bir bölümü aileye aittir.
· Sahipleri: Baba-evlat, kardeşler, eşler, kuzenler vs gibi 1. derece aile üyeleridir.
· Stratejik kararlar aile üyelerince alınır.
· Aile kültürü egemendir.
· Organizasyon yapısı karmaşık, yetki ve sorumluluklar çok net değildir, hiyerarşiye çoğu zaman uyulmaz.
· Zorunlu olmadıkça profesyonel yöneticilere yer verilmez.
· Göreve alınan akrabaların bilgi ve deneyimleri işin gereklerine her zaman uygun değildir (nepotizm).
· Aile içi anlaşmazlıklar iş ortamına çoğu kez taşınır.
· Çoklu aile üyelerinin varlığı (damat, gelinler, kuzenler vs) sorun yaratır.
· Aile anayasası hazırlanmamış ise gelecek belirsizliği ve varis çatışması çoğu kez yaşanır.
Aile Anayasasının Hazırlanması
Aile Anayasası, bir aile şirketinin varlığını ve ömrünü uzun yıllar koruması ve kurumsallaşmasının sağlanmasını amaçlar. Aile Anayasası; aile içinde uzun vadede çatışma ve dağılmaları önlemek ve şirketin bugünlerini ve yarınlarını güvence altına almak amacıyla hazırlanır. Bu açıdan bakıldığında, aile üyeleri arasında uzlaşma sağlanması ve hukuki temellere dayanan yazılı bir belgenin hazırlanması ve tüm üyeler tarafından imza altına alınması, noterden onaylanması yani bir aile anayasası oluşturulması kaçınılmazdır.
Aile şirketi sahipleri başlangıçta küçük ya da orta ölçekli kurulur. Aile üyeleri şirketi iyi kötü götürürken şirket belirli boyutlara geldiğinde çok önemli sorunlar yaşanmaya başlar. Teknolojik sorunlar, vahşi rekabet koşulları, yönetim, verimlilik, kalite, maliyet, insan kaynakları gibi aile şirketini zorlayan sorunlar işin içine girdiğinde sıkıntılar da başlar. Üstelik şirket içinde aile üyelerinin sayısının giderek artması da çatışma riskini birlikte getirmektedir.
İşte bu durumda iyi bir aile anayasası hazırlanması, şirketin devamlılığını sağlama ve aileyi bir arada tutabilme adına büyük önem taşımaktadır. İyi hazırlanmış bir anayasa sonradan ortaya çıkması muhtemel aile içi çatışmaları ve anlaşmazlıkları da önleyecek etkili bir araç olarak değerlendirilmektedir.
Şirket Aile Anayasası, aile üyelerinin birbirleri arasında aile-iş ilişkilerini sağlıklı yönetebilmeleri için temel ilkeleri içeren bir belgedir.
Bir aile anayasasının içeriği şöyle özetlenebilir:
· Firma misyonu ve vizyonun belirlenmesi
· Firma kültürüne uygun değerler ve etik kurallar
· Gerekirse şirket hissedarlarının yeniden belirlenmesi
· Kar dağıtım planı
· Aile üyelerinin işe alınması, terfi koşulları
· Profesyonel yöneticilerle çalışma ilkeleri
· Aile üyelerinin geçimlik ücretlerinin belirlenmesi
· Şirketten borç alma kurallarının belirlenmesi
· Aile üyelerinin emeklilik durumu
· İşletmeyi dışarıya karşı temsil yetkisinin değerlendirilmesi
· Varislik, yeni kuşaklara devir planları
· Ve Aile meclisinin oluşturulması…
Aile meclisi oluşturma
Hedef, aile şirketlerini gelecek kuşaklara taşımaktır. Bu nedenle önce “Aile Anayasası” hazırlanır, ardından da bunu hayata geçirecek ve uygulayacak “Aile Meclisi” kurulmasına geçilir. Aile Meclisi; şirkette çalışan ya da çalışmayan hissedarlardan ve varis durumunda olan üyelerden oluşur ve şirketin en üst kuruludur. Şirket yönetim kurulunun oluşması, üst düzey yönetici atamaları,
şirketin büyümesi, küçülmesi, yeni yatırımların yapılması, şirketin kapatılması veya yeni ortakların alınması gibi stratejik kararlar alınması söz konusu olduğunda devreye girer.
Aile Anayasası ile Kurumsallaşmaya Geçiş
Kuşkusuz, kurumsallaşmanın en önemli adımı olarak aile şirketinin kendisine rehberlik edecek bir aile anayasasına sahip olmasıdır. Aile anayasasının oluşturulması halinde, kurumun ömrü uzayacak, işleyişi rahatlayacak, değişim ve dinamizmi artacak, profesyonel kadroyla uyumlu çalışma gerçekleşecek ve aile üyeleri arasında çatışma olasılığı azalacaktır.
Bir şirkette aile anayasası hazırlanması için işinde uzman bir yönetim danışmanın mutlak desteğine ve iş birliğine gereksinme vardır. Gerektiğinde bir avukat ve bir mali müşavirden de destek alınır.
Zeyyat beyin yazısı böyle, okurlarıma faydalı olacağını umarım.