Türk Hava Yolları A.O (THY), Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ) ve Havaalanları Yer Hizmetleri A.Ş (HAVAŞ) 93’üncü kuruluş yıl dönümlerini sosyal medyada birer paylaşım yaparak bizlere hatırlattı.
Oysa gönül isterdi ki, sayıları giderek azalan asırlık şirketlerimizin kimler tarafından, nasıl kurulduğunu anlatan övünülen hikayeleri de dile getirilseydi.
Türk Hava Yolları, bir günde kurulup bu günlere sihirli çubukla getirilmedi.
THY kendi hikayesini şöyle anlatıyor; “Yeni deneyimlere ilham veren; insanları, kültürleri, kıtaları, ülkeleri ve şehirleri birbirine bağlayan serüvenimiz 1933’te başladı. Takvimler 20 Mayıs 1933’ü gösterdiğinde Devlet Hava Yolları İşletmesi adıyla gökyüzüyle buluştuk. Türkiye’nin ilk havacılarından Fesa Evrensev’in genel müdürlüğü üstlendiği bu dönemde filomuzda yalnızca beş uçağımız vardı ve çalışan sayımız 30’dan azdı.” Doğrusu merak ettik mi acaba kimdir Fesa Evrensev ?
THY hikayesine şöyle devam ediyor. “Ülkemizin ilk yurtdışı uçuşunu 1947’de İstanbul’dan Atina’ya bayrağımızı taşımanın heyecanıyla gerçekleştirdik. 1951’de 33 uçaktan oluşan filomuzla Lefkoşa, Beyrut ve Kahire gibi yeni noktalara uçmaya başladık. Sıra dışı başarıların altında imzası yer alan “Türk Hava Yolları” adı, 1955’te ortaya çıktı ve ismimiz Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği IATA’nın üyeleri arasında yerini aldı.
1959 yılında Mesut Manioğlu’nun yaban kazından ilham alarak çizdiği logomuzu gururla taşımaya başladık.”Kimdir Mesut Manioğlu biliyoruz mu?
“1961’de kaptan pilotlar Zihni Barın ve Nurettin Gürün, Türk Hava Yolları tarihinde bir ilke daha imza attılar. 30 saatlik uçuşla Atlas Okyanusu’nu aşan pilotlarımız, iki F-27 uçağını ABD’den İstanbul'a getirdi.” Zihni Barın kimdir, Nurettin Gürün kimdir?
Yeni kuşaklar biliyor mu bu insanları?
THY hikayesini şöyle noktalıyordu;
“Yıllar geçtikçe büyüyen tutkumuz dünyanın en çok ülkesine uçan havayolu olmamızı sağladı. Bugün 537 adet uçağa sahip genç filomuzla, yeni evimiz İstanbul Havalimanı’ndan 130’un üzerinde ülkeye uçuyoruz. Türk bayrağını dünyanın dört bir yanına gururla taşıyor, yolcularımıza daha büyük dünyanın kapılarını aralıyoruz.”
93 yılda birçok hükümet geldi geçti, bir çok bakan THY için karar vererek imza attı. Birçok genel müdür, daha sonra yönetim kurulu başkanları gelip geçti. Onları ve emeklerini genişçe bir şekilde kaleme alıp tarine mal etmeyi ihmal etmesek çok güzel olmaz mı?
Dünya markamızı herkes iyi tanımalı.
93 yılı geride bırakan Devlet Hava Meydanları İşletmesi’nin 1933 yılından bu yana mazisi önemli başarılarla dolu. Kendilerini şöyle anlatıyorlar;
“Sivil havacılık faaliyetlerinin gereği olan hava taşımacılığı, havalimanları işletilmesi, meydan yer hizmetlerinin yapılması, hava trafik kontrol hizmetlerinin ifası, seyrüsefer sistem ve kolaylıklarının kurulması ve işletilmesi, bu faaliyetler ile ilgili diğer tesis ve sistemlerin kurulması, işletilmesi ve modern havacılık düzeyine çıkarılmasını sağlamaktır.”
İyi güzel de tüm söylenenleri kimler ne zaman ve nasıl yaptı. Bilenler vardır ama bilmeyenlere de anlatabilmeliyiz.
Genel Müdürler, büyük başarılara imza atmış alt kademedeki abide şahsiyetleri de öne çıkarabilmeliyiz.
DHMİ, 93’üncü yıla fedakâr, yurtsever çalışkan insanların omuzları üstünde yükselerek gelmedi mi?
Kurum bence hafızasını kaybetmesin. Geçmişi bilenlerle kurumun tarihini bir an önce yazmak gerek. Mazisi 100 yıla yaklaşan kaç kuruluşunuz var? Onları ihmal etmeyelim, emek verenleri birer birer bulup öne çıkaralım diyorum.
Önceleri bir kamu kurumu olan kısaca HAVAŞ dediğimiz Havalimanları Yer Hizmetleri A.Ş , 1933 yılında Devlet Hava Yolları’nın (1955’ten itibaren Türk Hava Yolları) bünyesinde yer hizmetlerini gerçekleştirmek amacıyla 1958’de USAŞ A.Ş. adı ile kuruldu. Bu tarihten itibaren Türk Hava Yolları’nın yanı sıra Türkiye’deki diğer havayolu firmalarına da yer hizmetleri vermeye başladı. 1987’ye gelindiğinde, USAŞ çatısı altında yürütülen ikram ve yer hizmetleri faaliyetleri ikiye ayrıldı ve yer hizmetleri şirketi olarak HAVAŞ (Havaalanları Yer Hizmetleri A.Ş.) kuruldu. İkram hizmetleri ise USAŞ A.Ş. tarafından verilmeye devam etti. Kurum 1995 yılında özelleştirildi ve farklı şirketlere hisse devri yapıldı.
Kim aldı, kim sattı bilinmesi gerek.
2012 yılında şirket TAV Holding A.Ş tarafından satın alınarak, HAVAŞ’taki ortaklık payı yeniden yüzde 100 oldu.
En eski havacılık kuruluşu olan bu üç şirketin kurumsal hafızaları silinip gitmeden geçmişlerine sahip çıkılmalı.
Her şey para değil. Gelecek kuşaklar bilançolarınıza değil, tarihinize bakıp fikir yürütecek. Şimdilerde artık basılı kitap cazip olmaktan çıksa da sizler yine de tarihinizi kitaplara yazınız.
Şirketlerinizin tarihini ihmal etmeyiniz emek verenleri de bularak öne çıkarıp özenle ve saygıyla geleceğe taşıyalım.
Mutlu yarınlar Türkiyem.