07.12.2020, 20:12
Bitcoin tekrar burada
Aracılığın azaltılması, merkeziyetçiliğin kaldırılması, finansın liberalleştirilmesi. Bunların hepsi, artıları ve eksileri olan unsurlar. Finansa erişim daha basit, komisyonlar daha düşük, işlemler daha hızlı; ancak yasadışı kullanılma riskleri, volatilitenin fazlalığı, regülasyon eksikliğinden kaynaklı güven problemleri mevcut. Kriptoparaların ve altyapısını oluşturan dağıtık defter teknolojisinin hayatımıza girme provaları yaptığı yıllardan, günlük hayatta kullanılabildiği zamanlara geçiş yapmış bulunuyoruz. Bu haftaki yazıda, kısaca en güncel gelişmeleri hukuki ve teknik bazı detaylarla irdeleyeceğiz.
Neden yine gündeme geldi? Bitcoin, geçtiğimiz hafta gelmiş geçmiş en yüksek seviyeye ulaştı ve $19.857,00 seviyesini gördü. Bir yıl öncesinde $7.500,00 seviyesindeydi. Zira dünyanın en büyük dijital ödeme aracısı PayPal, kasımdan itibaren ABD kullanıcılarının PayPal üzerinden Bitcoin alıp satabileceğini ve transfer imkanının da sağlanacağını açıkladı. Diğer platformların da katılmasıyla; bu haber, basitçe her havale işlemi gibi Bitcoin transferinin yapılabileceği ve komisyonsuz (neredeyse) 7/24 transfer gerçekleştirileceği anlamına geliyor. Bitcoin transferinde regülatörlerin çekincelerinden olan KYC eksikliği (müşterinin tanımlanması) bu platformlarda bulunmuyor, zira her kullanıcı detaylı kimlik bilgileriyle sisteme giriş yapıyor. Ayrıca Square gibi kurumsal alıcıların da milyonlarca dolarlık Bitcoin alımı yaptıkları, finans gazetelerinin köşelerini süslüyor. Dolayısıyla, hem yatırım aracı olarak gelir potansiyeli, hem halk içinde yaygınlaştırılmakta olması; Bitcoin’e olan ilgiyi tekrar maksimuma çıkartmış durumda.
Kriptopara, para mıdır? Hukuken halen Amerika, Avrupa ve Türkiye’de bir “para birimi” olarak kabul edilmiyor. Amerikan IRS, Bitcoin’i bir “mal” olarak görüyor. Türkiye’de henüz yasal emredici düzenlemesi yok. Avrupa, konuya para aklama açısından bakıyor ve düzenlemelerini kara para aklama regülasyonları çerçevesinde değerlendiriyor.
Türkiye’de sistem nasıl ve hukuki düzenleme mevcut mu? Bugünlerde yeni Kriptopara borsalarının kurulmakta olduğunu görüyorsunuz. Bu mecralar, bir “aracı” olarak çalışıyorlar. Açık arttırma ve eksiltme yöntemleriyle alıcı ve satıcılar işlem yapıyor, o “kriptopara borsası” yalnızca platformu sağlıyor. Siz de platforma havale yapıyor ve alıyorsunuz. Ödeme Kuruluşları ve E-Para Kuruluşları’nı düzenleyen mevzuat, yetkiyi TCMB’ye vermiştir ve bu kuruluşlar, bazı kriptopara borsaları tarafından ödeme alma amacıyla kullanılmaktadır. Ancak söz konusu kriptopara kuruluşları oldukça kuvvetlidir, eser miktarda komisyon almaktadırlar ve 7/24 güvenli havale seçenekleri sunmaktadırlar; dolayısıyla sade bir vatandaş kolaylıkla düşük, yüksek bedellerde alım, satım yapabilmektedir.
Bitcoin vergiye tabi midir? VUK 413. Madde uyarınca verilmiş olan bir Özelge’de, mirasçılara Bitcoin karşılığında ödenecek tutarın veraset ve intikal vergisine tabi olduğu ve “Mal” niteliğinde bulunması yorumuyla birlikte %5 oranında tevkifat yapıldıktan sonra kalan miktarın mirasçılara ödenmesi yönünde görüş bildirilmiştir.
Kriptopara yatırımcısıyım, bir şirkete yetki verdim, dava açacağım, nerede açmalıyım? İstanbul 21. Asliye Ticaret Mahkemesi, yatırımcının aracı şirkete karşı açtığı davada, yatırımcı tacir olsa dahi; işin bir Tüketici işlemi olduğu ve dolayısıyla, miktara bakılmaksızın, tüketici mahkemesine gidilmesi gerektiği görüşünü sunmuştur.
Neden yine gündeme geldi? Bitcoin, geçtiğimiz hafta gelmiş geçmiş en yüksek seviyeye ulaştı ve $19.857,00 seviyesini gördü. Bir yıl öncesinde $7.500,00 seviyesindeydi. Zira dünyanın en büyük dijital ödeme aracısı PayPal, kasımdan itibaren ABD kullanıcılarının PayPal üzerinden Bitcoin alıp satabileceğini ve transfer imkanının da sağlanacağını açıkladı. Diğer platformların da katılmasıyla; bu haber, basitçe her havale işlemi gibi Bitcoin transferinin yapılabileceği ve komisyonsuz (neredeyse) 7/24 transfer gerçekleştirileceği anlamına geliyor. Bitcoin transferinde regülatörlerin çekincelerinden olan KYC eksikliği (müşterinin tanımlanması) bu platformlarda bulunmuyor, zira her kullanıcı detaylı kimlik bilgileriyle sisteme giriş yapıyor. Ayrıca Square gibi kurumsal alıcıların da milyonlarca dolarlık Bitcoin alımı yaptıkları, finans gazetelerinin köşelerini süslüyor. Dolayısıyla, hem yatırım aracı olarak gelir potansiyeli, hem halk içinde yaygınlaştırılmakta olması; Bitcoin’e olan ilgiyi tekrar maksimuma çıkartmış durumda.
Kriptopara, para mıdır? Hukuken halen Amerika, Avrupa ve Türkiye’de bir “para birimi” olarak kabul edilmiyor. Amerikan IRS, Bitcoin’i bir “mal” olarak görüyor. Türkiye’de henüz yasal emredici düzenlemesi yok. Avrupa, konuya para aklama açısından bakıyor ve düzenlemelerini kara para aklama regülasyonları çerçevesinde değerlendiriyor.
Türkiye’de sistem nasıl ve hukuki düzenleme mevcut mu? Bugünlerde yeni Kriptopara borsalarının kurulmakta olduğunu görüyorsunuz. Bu mecralar, bir “aracı” olarak çalışıyorlar. Açık arttırma ve eksiltme yöntemleriyle alıcı ve satıcılar işlem yapıyor, o “kriptopara borsası” yalnızca platformu sağlıyor. Siz de platforma havale yapıyor ve alıyorsunuz. Ödeme Kuruluşları ve E-Para Kuruluşları’nı düzenleyen mevzuat, yetkiyi TCMB’ye vermiştir ve bu kuruluşlar, bazı kriptopara borsaları tarafından ödeme alma amacıyla kullanılmaktadır. Ancak söz konusu kriptopara kuruluşları oldukça kuvvetlidir, eser miktarda komisyon almaktadırlar ve 7/24 güvenli havale seçenekleri sunmaktadırlar; dolayısıyla sade bir vatandaş kolaylıkla düşük, yüksek bedellerde alım, satım yapabilmektedir.
Bitcoin vergiye tabi midir? VUK 413. Madde uyarınca verilmiş olan bir Özelge’de, mirasçılara Bitcoin karşılığında ödenecek tutarın veraset ve intikal vergisine tabi olduğu ve “Mal” niteliğinde bulunması yorumuyla birlikte %5 oranında tevkifat yapıldıktan sonra kalan miktarın mirasçılara ödenmesi yönünde görüş bildirilmiştir.
Kriptopara yatırımcısıyım, bir şirkete yetki verdim, dava açacağım, nerede açmalıyım? İstanbul 21. Asliye Ticaret Mahkemesi, yatırımcının aracı şirkete karşı açtığı davada, yatırımcı tacir olsa dahi; işin bir Tüketici işlemi olduğu ve dolayısıyla, miktara bakılmaksızın, tüketici mahkemesine gidilmesi gerektiği görüşünü sunmuştur.