1 Mart, dünya genelinde fütüristler tarafından “Gelecek Günü” olarak kutlanıyor. Futuristler Derneği tarafından Türkiye’de 13.kez Gelecek Günü kutlandı. Bu yılın teması ise son derece anlamlı: Üstel İnsanlık (Exponential Humanity). Birbirinden değerli konuşmacıları ve konuları dinleme ve üstüne çokça düşünme fırsatı buldum.
İnsanlık tarihinin hiçbir döneminde değişim bugünkü kadar hızlı olmadı. Yapay zekâdan biyoteknolojiye, robotikten kuantum bilgisayarlara kadar pek çok teknoloji alanı artık lineer değil üstel bir hızla gelişiyor. Ancak asıl soru şu: Teknoloji üstel büyürken insanlık da aynı hızda gelişebiliyor mu?
Dünya Ekonomik Forumu’nun yayımladığı Future of Jobs raporu, bu dönüşümün boyutunu açıkça ortaya koyuyor. Önümüzdeki beş yıl içinde dünya genelinde yaklaşık 170 milyon yeni iş ortaya çıkacak, buna karşılık 92 milyon iş dönüşecek veya ortadan kalkacak. Bu, küresel ölçekte 78 milyon yeni iş fırsatı anlamına geliyor. Ancak bu dönüşüm yalnızca işlerin değişmesi anlamına gelmiyor.
WEF raporlarına göre geleceğin en kritik becerileri arasında Analitik düşünme, Yaratıcılık ve inovasyon, Teknoloji okuryazarlığı, Merak ve sürekli öğrenme, Empati ve liderlik geliyor.
Yani geleceğin dünyasında başarı yalnızca teknoloji üretmekle ölçülmeyecek.
İnsanı anlayan, sorumluluk alan ve etik kararlar verebilen liderlere ihtiyaç duyacağız. İşte “Üstel İnsanlık” kavramı tam da bu noktada önem kazanıyor.
Bugün yapay zekâ saniyeler içinde milyarlarca veriyi analiz edebiliyor. Robotlar insan hızının çok üzerinde üretim yapabiliyor. Ama teknoloji ne kadar gelişirse gelişsin, onu hangi amaçla kullanacağımıza karar veren hâlâ insan. Bu nedenle geleceğin en büyük rekabeti teknoloji üretmek değil; teknolojiyi insanlık yararına yönlendirebilmek olacak.
Tam da bu noktada bir başka kritik mesele karşımıza çıkıyor: çeşitlilik. Dünya Ekonomik Forumu’nun Global Gender Gap raporuna göre, STEM alanlarında çalışanların yalnızca yaklaşık %30’u kadınlardan oluşuyor. Oysa teknolojinin yön verdiği bir gelecekte toplumun yarısının bu dönüşümde yeterince temsil edilmemesi ciddi bir potansiyel kaybı anlamına geliyor.
Geleceğin dünyasını tasarlayan mühendisler, bilim insanları ve girişimciler yalnızca teknolojiyi değil, aynı zamanda toplumun değerlerini de tasarlıyor. Bu nedenle kapsayıcı bir teknoloji ekosistemi yalnızca eşitlik meselesi değildir. Aynı zamanda daha güçlü ve sürdürülebilir bir gelecek meselesidir.
Bugün belki de kendimize şu soruyu sormamız gerekiyor: “Yapay zekâ, veri ve teknoloji üstel hızla büyürken, insanlık da aynı hızla bilgelik, etik ve sorumluluk açısından büyüyebilecek mi?” Eğer cevabımız evet olacaksa; bilimle vicdanı, inovasyonla sorumluluğu ve teknolojiyle insanlığı birlikte geliştirmemiz gerekiyor.
Çünkü geleceği şekillendiren şey yalnızca makineler değil. Geleceği şekillendiren şey insanın kendisi. Ve belki de geleceğin en büyük inovasyonu… “Daha gelişmiş teknolojiler değil, daha gelişmiş bir insanlık olacak”