Bir çoğumuz iyi biliriz ki derneklerin
genel kurullarında gelir gider kalemleri görüşüldükten sonra bir sonraki yıla ait “Tahmini bütçe” görüşülür. Adı üstünde tahmini olarak bir sonraki yıl ne kadar para toplanacak, ne kadar harcanacak bu da görüşülüp oylanır. Bu tahmini bütçeye ‘Seneye Allah kerim’ denir ve hiç itiraz edilmez.
Devletin de durumu aynen böyledir.
Hazine ve Maliye Bakanlığı taslak bütçede gelir kalemlerinden ne kadar hasılat elde edileceğini belirler ve bu hedefi gerçekleştirmeye gayret eder. Ekonomi Gazetesi’nde yer alan bir haberde bakanlık 2026 yılı boyunca 348 milyar 398 milyon liralık ceza geliri hedeflemiş. Gelin görün ki bu hedef daha Ocak ayında 801 milyar 833 milyon liraya ulaşmış. Yıl sonu rakam ne olur varın siz tahmin edin. Devletin, para cezası, trafik cezası, vergi cezası, diğer vergi cezası adıyla topladığı paranın haddi hesabı yok.
Yılın tamamında 1 trilyon 639 milyar lira gelirin beklendiği faiz, pay ve ceza kaleminde Ocak ayında tahakkuk miktarı 1 trilyon 588 milyar lira olmuş. Para cezaları kaleminde ise 801 milyar 839 milyon liralık tahakkuka karşılık 20 milyar 753 milyon tahsilat yapılmış.
Ne diyelim ‘Allah bereket versin’.
Cezalar başlığı altında trafik cezaları dışında o kadar çok ceza kalemi var ki yazsam, Cem Karaca’nın deyimiyle ‘burdan köye yol olur’. Yazmayalım, sadece revize edilen uçak içi suçlarla ilgili verilen cezalara bir bakalım.
Havacılık sektörünün kural koyan ve denetleyen otoritesi Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM), hasılattan memnun olmamış olacak ki, 2026 yılında uygulanacak idari para cezası miktarlarını güncelleyip zam yapmış. Resmi Gazete'de yayımlanan yeni tarifeye göre, havacılık ihlallerine uygulanan cezalar tam yüzde 25,49 oranında arttı. Yüksek bir oran bu.
Uçak kabininde huzuru bozan veya emniyet talimatlarına uymayan ‘kural dışı yolcu’ diye tanımlanlara yüksek cezalar yazılacak. Uçaklarda sigara içme, alkol sınırını aşma, kemer ikaz ışıkları sönmeden ayağa kalkmak ve kabin görevlileriyle tartışmak en çok rastlanan suçlar olarak öne çıkıyor.
Uçak içinde sigara içmenin elektronik sigara cihazı kullanmanın cezası 24 bin 681 TL’ye yükseltildi. Bu çok iyi.
Uçakta kemer bağlamamak, yerine oturmamak, elektronik cihazları kapatmamak veya kabin ekibine hakaret ederek görevini yapmasına engel olmanın cezası da 24 bin 681 TL olarak belirlendi. Bu suçlar tartışılır.
Havalimanlarında güvenlik görevlileri tarafından yapılan elle aranmaya ve taranmaya itiraz etmenin bedeli 32 bin 911 TL'ye yükseltilmiş.Yolculara
uygulanan bu cezaların dışında hava araçlarına lazer tutarak sivil havacılık emniyetini riske atan şahıslara da 164 bin 623 TL ceza uygulanacak. Tabii bu arada havacılık mesleğinde çalışanlar da bazı suçlar için cezalandırılacak. Uçak ve uçuş emniyetini kasıtlı olarak riske atan pilotlara da 164 bin 613 TL ceza yazılacak. İzinsiz ve uçuş planı doldurmadan uçmanın cezası da aynı.
SHGM tarafından yapılan teorik bilgi sınavlarında kopya çekmenin cezası da 24 bin 681 TL olarak güncellenmiş. Havalimanlarında usulsuz giriş kartı kullanma cezası 16 bin 460 TL olmuş.
İHA ile yasak bölgede uçuş yapmanın cezası 98.762 TL’ye yükseltilirken, hava haberleşmesine müdahalenin cezası da 164 bin 613 TL’ye çıkarılmış.
SHGM’nin uçuş emniyetini tehlikeye düşüren kişilere ceza yazmasına karşı çıkmak gibi bir niyetimiz yok. Cezaları türüne göre sınıflandırıp daha makul oranda arttırsalardı daha iyi olurdu. Kırk yılda bir, maddi imkanlarını zorlayarak uçağa binmiş bir yolcuyu, bilmeden yaptığı bir hareketten ötürü anında cezaya çarptırmak çok da insani bir durum değil. Bunun yerine uyarı ve ikazda bulunup bunu kayda almak daha doğru bir yöntem olabilir.
Suçun tekrarı halinde para cezasına dönüştürmek daha mantıklı bir durum.
Halk arasında hep konuşulan bir inanç vardır. Derler ki trafik polislerine ceza yazma konusunda belli bir kota konur ve bunu onlardan doldurmaları istenir.
Şimdi durum giderek böyle bir hale dönüşürse şaşırmayalım. Uçağa zar zor binebilen ezici çoğunluğa bir de fahiş para cezalarıyla uğraştırmayın.
Onun yerine önce havacılık kültürünü öğretelim. Eğitim yoluyla bilgilenen yolcu yapılması suç olan hareket ve davranışları yapmayacak, suç sayılan sözleri kullanmaktan imtina edecektir.
Eğitimin gücüne inanalım. insanımıza da güvenelim. Hata ve suçu ayırarak yolcularımıza uçuş bilincini aşılayalım.
Doğru olan ve bize yakışan da budur.
Mutlu yarınlar Türkiyem.