Bu hafta NOSAB ve BİSİAD tarafından organize edilen “Mühendislikte Dijital Bağımsızlık” panelinde konuşmacı olarak yer aldım. Panelim için çalışırken, araştırırken bir kez daha gördüm ki; bugün ülkelerin gücü artık yalnızca sahip oldukları doğal kaynaklarla ya da üretim kapasiteleriyle ölçülmüyor. Asıl güç, teknolojiyi geliştirebilmekte, veriyi yönetebilmekte ve kritik sistemleri kendi mühendislik yetkinlikleriyle tasarlayabilmekte yatıyor.
Sanayi devrimlerinden bu yana ülkeler üretim araçlarına sahip olarak büyüdüler. Ancak bugün yeni çağın üretim aracı veri, algoritma ve yazılımdır.
Bir ülkenin fabrikaları olabilir. Üretim hatları çalışabilir. İhracat rakamları yüksek olabilir. Fakat kullandığı yazılım altyapıları, yapay zekâ sistemleri, siber güvenlik çözümleri ve kritik teknolojiler başka ülkelerin kontrolündeyse tam anlamıyla bağımsız olduğunu söylemek mümkün değildir.
Dijital bağımsızlık tam da burada başlıyor. Dijital bağımsızlık; dünyadan kopmak ya da her şeyi tek başına yapmak değildir. Aksine küresel dünyanın bir parçası olurken kritik teknolojilerde söz sahibi olabilmek, kendi kararlarını verebilmek ve teknolojik geleceğini başkalarının stratejilerine bırakmamaktır.
Bugün dünyanın en büyük ekonomik mücadelelerinden biri çip teknolojileri üzerinden yaşanıyor. Yapay zekâ yarışının merkezinde veri bulunuyor. Siber saldırılar artık ülkelerin enerji altyapılarını, bankacılık sistemlerini ve üretim tesislerini hedef alabiliyor.
Bu nedenle mühendislik artık yalnızca ürün geliştirmekten ibaret değil. Mühendislik; veri güvenliği tasarlamaktır. Mühendislik; yapay zekâ geliştirmektir. Mühendislik; kritik teknolojileri yerelleştirmektir. Mühendislik; dijital egemenliği korumaktır.
Türkiye son yıllarda savunma sanayiinde önemli bir dönüşüm gerçekleştirdi. Ancak aynı kararlılığın yazılım, yarı iletken teknolojileri, yapay zekâ ve ileri dijital sistemler alanında da sürdürülmesi gerekiyor. Çünkü geleceğin rekabet avantajı ucuz iş gücüyle değil, yüksek mühendislik zekâsıyla sağlanacak. Bu noktada kadın mühendislerin rolünün önemini de vurgulamak isterim. Teknoloji geliştiren ekiplerde çeşitlilik arttıkça inovasyon kapasitesi yükseliyor. Yapay zekâdan veri bilimine, siber güvenlikten dijital dönüşüm projelerine kadar birçok alanda kadın mühendislerin daha fazla yer alması yalnızca toplumsal eşitlik açısından değil, ülkenin rekabet gücü açısından da stratejik bir gereklilik haline geliyor. Bugün ihtiyacımız olan şey yalnızca teknoloji kullanan bir toplum olmak değil; teknolojiyi tasarlayan, geliştiren ve yön veren bir ekosistem oluşturmaktır. Çünkü dijital bağımsızlık satın alınabilecek bir şey değildir. Dijital bağımsızlık; bilgiyle, mühendislikle, Ar-Ge ile ve insan kaynağıyla inşa edilir.
Ve bu yolculuğun merkezinde mühendislik zekâsı vardır. Geleceği tüketen değil, geleceği tasarlayan ülkeler kazanacaktır.