Son 40–50 yılda gençleri büyük ölçüde üniversiteye ve masa başı işlere yönlendirdik; tarım, hayvancılık ve ustalık gerektiren meslekler ise hem daha zor hem de daha az itibarlı alanlar olarak görüldü. Ayrıca, bu işlerin daha rahat çalışma imkânı sunan mesleklere kıyasla belirgin bir gelir avantajı sağlamadığı düşüncesi de gençlerin bu alanlardan uzak durmasına yol açtı.
Bunun sonucunda bugün emek yoğun sektörlerde iş gücü daraldı ve bu hizmetler daha pahalı hâle geldi. Ancak buna rağmen geçmişten gelen algılar henüz tam değişmediği için meslek liseleri ve bu alanlara yönelik yönelim hâlâ hak ettiği itibara kavuşabilmiş değil.
Bizdekine benzer tablolar, başka gelişmiş veya gelişmekte olan ülkelerde de görülüyor. Bu yazımda, farklı ülkelerden basında yer almış açıklamalardan alıntılar yapmak istiyorum.
Otomotiv şirketi Ford’un CEO’su Jim Farley, Ford’da 5 bin mekanik pozisyonunun boş olduğunu açıklamış. Üstelik bu işler yıllık 100 bin doların üzerinde maaş veriyor. Buna rağmen yeterli başvuru gelmiyormuş.
ABD’den bir rapora göre, şu anda 400 binden fazla nitelikli zanaat işi pozisyonu boş durumda ve bu açığın daha da artması bekleniyor. Deloitte tarafından hazırlanan bir rapora göre önümüzdeki on yıl içinde dünya genelinde ek olarak 3,8 milyon işçiye daha ihtiyaç duyulacak. Yaşlanan iş gücü emekli olurken, teknik işlere yönelik ilginin az olması üretimi etkiliyor. Ailelerin yalnızca %7’si çocuklarını mesleki eğitime yönlendirmek istiyormuş.
ABD için olumlu sayılabilecek bir anket sonucuna göre ise, ankete katılanların %78'i, çalışan genç nüfusta zanaat işlerine olan ilginin arttığını gözlemlemiş. ABD’deki çok yüksek üniversite harçları, mavi yaka meslekleri daha cazip hâle getirmeye başlamış. Mesleki okullara kayıt %16 artmış.
Avustralya’da 2026 verilerine göre, teknik ve zanaat rollerindeki boş pozisyonların doldurulma oranı %55,5’te kalmış. Yani ilan edilen her iki işten biri boş kalıyor. Avustralya’da bugün deneyimli bir elektrikçinin 120 bin dolar, bir inşaat ustasının 130 bin doların üzerinde yıllık kazanç elde edebilmesine rağmen.
İngiltere’de, enerji dönüşümü ve elektrikli araçlarla birlikte nitelikli elektrikçilere duyulan ihtiyaç çok artmış. Deneyimli bir elektrikçi bulmanın ayları bulabildiği ve bu alandaki iş gücü açığının enerji geçişini yavaşlattığı söyleniyor.
Almanya’da da benzer tablo var. Zanaat işlerinde 200 bin işçi açığı olduğu söyleniyor. 2025’te 16 binden fazla çıraklık pozisyonu doldurulamamış.
ABD’de de Amerikan Çiftçi Bürosu açıklamasında tarım işgücü krizini “ulusal gıda güvenliğine en büyük tehdit” ilan ediyor. Çiftliklerdeki işgücünün çoğunun yabancı kökenli olduğu ve kalıcı yasal statüleri olmadığı; yerli gençlerinse neredeyse hiç talip olmadığı ifade ediliyor. 430 gençle yapılan bir başka araştırmada ise, gençlerin tarıma yönelik isteksizliğinin en büyük nedenlerinin şehirde yaşamak ve “kendini gerçekleştirme fırsatı olmaması” algısı sonucu çıkmış.
Sağlıkla kalın.