Bizim coğrafyadan Asya’ya bakınca ve özellikle konu Japonya ve Güney Kore’yse çok fark yokmuş gibi görünür. İkisi de Asya Kaplanı’dır; sanki sadece renkleri farklıdır. Hepsi bu.
Ama gidince, görünce, biraz daha yakından bakınca ve araştırınca öyle olmadığı çok net anlaşılıyor.
Japonya ve Kore’de “din” meselesi bizim alıştığımız kalıplardan biraz farklı işler. Orada din, daha çok hayatın içine yayılmış bir kültür ve ritüeller bütünü gibidir.
Japonya’da iki ana inanç sistemi vardır:
Şintoizm, Japonya’nın yerli inancıdır. Bu inanca göre doğa kutsaldır. Bizim eski inancımız olan Şamanizm gibi… Dağda, nehirde, ağaçta bir “ruh” olduğuna inanılır. Tapınaklar genelde doğanın içinde olur. Daha çok yaşamla ilgili ritüelleri vardır: doğum, yeni iş, evlilik gibi…
Budizm ise Çin ve Kore üzerinden gelmiştir. Bu inanç ölüm, ahiret ve ruhsal huzur konularına odaklanır. Japonya’da bireyin inancı ne olursa olsun cenazelerin çoğu Budist geleneklerine göre yapılır.
İlginç tarafı şudur:
Bir Japon aynı anda hem Şintoist hem Budist olabilir.
Yani “Ben şu dine mensubum” gibi keskin kimlikleri yoktur.
Din, yaşam biçimi ve gelenekle harmanlanmıştır.
Kore ise biraz daha modern ve din çeşitliliğinin yüksek olduğu bir yapıya sahiptir.
Kore’de Budizm’in tarihi çok eskiye dayanır. Tapınak kültürü güçlüdür ama günlük hayatta Japonya kadar baskın değildir.
Kore’de Hristiyanlık da oldukça yaygındır. Özellikle şehirlerde kiliseler ciddi etkiye sahiptir. Din dışında ise bize daha yakın bir yapı hissedilir. ABD etkisi burada açıkça görülür.
Bir de Konfüçyüsçülük vardır. Bu düşünce sisteminde aile, saygı ve hiyerarşi toplum düzeninin omurgasıdır.
Kore’de insanlar daha net şekilde “Ben Hristiyanım”, “Ben Budistim” ya da “Ben ateistim” diyebilir.
Mesela Japonya’da yürürken bir tapınağın önünden geçersin. Kimse sana dönüp “Ben şu dindeyim” demez. Ama herkes bir şeye saygılıdır:
Ağaca, suya, sessizliğe…
İnsan sigarasını cebinde taşır, izmaritini yere atmaz. Çöp kutusu yoktur ama çöp de yoktur.
Çünkü mesele din değil, içselleştirilmiş bir terbiye meselesidir.
Şintoizm’de doğa kutsaldır.
Budizm’de ölüm ve sonrası…
Ama Japon’un zihninde bunlar ayrı ayrı klasörlerde durmaz. Hepsi hayatın içindedir.
Doğarken Şinto, ölürken Budist…
Aradaysa sadece “insan gibi yaşamak” vardır.
Kore’ye geçiyorsun…
Tablo bir anda değişiyor.
Orada insanlar daha nettir.
“Ben Hristiyanım” der, “Ben Budistim” der.
Kiliseler doludur, tabelalar ışıl ışıldır.
Amerikan etkisini hissedersin.
Ama işin özü yine başka bir yerde gizlidir.
Konfüçyüs’ten gelen bir damar vardır:
Aileye saygı, büyüğe hürmet, düzene bağlılık…
Yani dinin adı değişse de sistem aynı şeyi söyler:
“Haddini bil, yerini bil, insan ol.”
Şunu anlıyorsun dostlar…
Bizde din çoğu zaman anlatılır, orada yaşanır.
Japonya’da din görünmez ama hissedilir.
Kore’de görünür ama tartışılmaz.
İster tapınağa git, ister kiliseye…
Eğer yere çöp atmıyorsan,
karşındakine saygı duyuyorsan,
işini düzgün yapıyorsan,
işte o zaman gerçekten inanıyorsundur.
JAPONYA – GÜNEY KORE: AYNI COĞRAFYA, FARKLI RİTİM
Japonya’da hayat sessiz akar. Gürültü yoktur, taşkınlık yoktur. Herkes kendi çizgisinde yürür. Toplu taşımada telefonla konuşan yok denecek kazar azdır. Düzen, bireyin içine işlemiştir. Kimse kimseyi uyarmak zorunda kalmaz. Çünkü herkes zaten ne yapması gerektiğini bilir.
Güney Kore’de ise tempo daha yüksektir. Hayat daha canlı, daha görünürdür. İnsanlar daha dışa dönük, daha hızlıdır. Sokaklar ışıl ışıldır, tabelalar bağırıyormuş gibidir.
Japonya’nın iç disiplinine karşılık Kore’de bir enerji, bir hareket hâli vardır. Ama bir Koreli, bir Japon kadar zarif, nazik ve duyarlı değildir. Yine de buna çok uzak sayılmaz.
Kültür açısından Japonya daha gelenekçidir. Ritüellerine sahip çıkar, sadelikten beslenir. “Az ama öz” anlayışı hâkimdir. Bir çay seremonisinde saatler geçirebilirler.
Kore ise geleneği alır, modernle karıştırır. Popüler kültürü — K-pop, diziler, kozmetik — dünyaya pazarlar. Daha esnek, daha uyumludur. Ve bu yüzden bir Japon’a göre kültüründen kopmaya, yozlaşmaya daha yakındır.
Eğlence ve yemek kültürü birbirine yakın gibi görünür ama aslında oldukça farklıdır.
Japonya’da yemek bir törendir.
Sessiz, sade, ölçülü…
Tabak küçüktür ama saygı büyüktür.
İsraf yoktur, abartı yoktur.
Kore’de masa bir şölendir.
Ortaya her şey dökülür, paylaşım boldur, sohbet yüksek seslidir.
Japonya’da dışarıda yürürken yemek yemek ayıp karşılanır. Daha çok kapalı mekânlar tercih edilir.
Kore’de ise uzun caddeler boyunca sıralanan seyyar tezgâhların etrafındaki küçük masa ve sandalyelerde sıkış tepiş oturup yemek yemek, içki içmek ve yüksek sesle sohbet etmek adeta bir tutkudur.
Japon gece hayatı kontrollü akar.
İçilir, eğlenilir ama çizgi aşılmaz.
Kore’de gece uzar…
Enerji artar, ritim yükselir, eğlence sabaha kadar sürer.
Kısacası Japonya zarafettir, Kore ise coşku.
Ortak bir eğlenceleri de vardır:
Karaoke…
Japonya’da karaoke daha mahremdir. Küçük odalara girersin, kapıyı kapatırsın. Arkadaş grubunla eğlenirsin; kimse kimseyi rahatsız etmez. Disiplin burada da vardır.
Kore’de karaoke daha coşkuludur. Yine aynı oda sistemi vardır ama ses daha yüksek, tempo daha hızlı, eğlence daha taşkındır.
Japon karaoke’si utangaç bir keyif,
Kore karaoke’si ise patlayan bir enerjidir.
Ticarete gelince…
Japonya mühendisliktir, sistemdir, sabırdır.
Ürünü kusursuza yakın yapar.
Yavaş ilerler ama kalıcı olur.
“Önce kalite” der.
Kore ise hızdır, pazarlamadır, cesarettir.
Aynı ürünü daha hızlı geliştirir, daha agresif satar.
“Önce pazar” der.
Kısacası sevgili dostlar;
Japonya bir ustadır.
İşi ağırdan alır ama hatasız yapar.
Kore bir tüccardır.
Hızlı davranır, fırsatı kaçırmaz.
Biri derinliktir, diğeri dinamizm…
Biri susarak anlatır, diğeri konuşarak satar.
Özetle;
Çalışana, üretene imrenilmelidir.
Özetle;
İstenirse yapılır.
Yeter ki niyet edilsin,
zincirler kırılsın,
hür irade galebe çalsın.
Yeter ki…
Başka gezi yazılarında görüşmek üzere değerli okurlarım.