banner34

banner6

İlk başkanlar; Osman Fevzi Efendi ve Ermeni kökenli Parsih Efendi...

İlk başkanlar; Osman Fevzi Efendi ve Ermeni kökenli Parsih Efendi...

İNCELEME 01.02.2010, 22:00 01.02.2010, 22:00
İlk başkanlar; Osman Fevzi Efendi ve Ermeni kökenli Parsih Efendi...
İlk başkanlar; Osman Fevzi Efendi ve Ermeni kökenli Parsih Efendi...

Türk girişimci olarak Bursanın gururuydu, Osman Fevzi Efendi. 1889da BTSOnun kuruluşunu gerçekleştirip ilk başkanı oldu. Osman Fevzi Efendi kurucu başkan olmuşsa da, seçimle gelen ilk başkan Parsih Efendi idi...

Bursa Ticaret ve Sanayi Odası, kurulduğu 1889 tarihinden başlayarak BTSO Meclisi tarafından yönetildi.
Meclis ilk yıllarda 12 üyeden oluşmaktaydı. Meclis üyeleri ilk yıllarda 3 yıllığına seçilmekteydi. Ancak her yıl seçimler yapılmaktaydı. Oda üyelerinin üçte biri yani 4 üyesinin seçimi yapılmaktaydı. 1943 yılındaki düzenlemelere kadar da, Bursa Ticaret ve Sanayi Odası sadece meclis tarafından yönetildi. Bu tarihten sonra, BTSO Meclisi dışında ikinci bir icracı kurum getirildi. 1943 yılından sonra BTSO, Meclisin yanında Yönetim Kurulu tarafından yönetilmeye başlandı. Ayda bir toplanan Mecliste alınan genel kararlar, düzenli olarak toplanan Yönetim Kurulu tarafından uygulamaya konulmaktadır. BTSO Meclisi, ayın son salı günü toplanmaktadır. Böylece Meclisin sıkça toplanması önlenmiş oldu. Nitekim, BTSO Meclisi önceden de ayda bir toplanması gerekirken, 1943 yılına kadar neredeyse haftada iki kez toplanmaktaydı. 1943 yılına kadar BTSOnun tek yönetici kurumu varken, bu tarihten sonra iki yönetici kurum ve iki başkanı olmuştur.
Kuruluşundan bugüne kadar BTSO Meclis Başkanı ve BTSO Yönetim Kurulu Başkanlarının sıralaması yandaki tablolardaki gibidir...
BTSONUN KURUCU BAŞKANI OSMAN FEVZİ EFENDİ
19. ve 20. yüzyılda Bursada hızla gelişen sanayide, ne yazık ki Türk girişimcilere pek rastlanmıyor.
Fabrikaların çoğu Ermeni, Rum ve Yahudi gibi azınlıklar, ya da yabancıların elinde bulunuyordu. Ancak fabrikatör Osman Fevzi Efendi, bir Türk girişimci olarak Bursanın gururu olmuştu.
Kozalarda başgösteren hastalık nedeniyle 13 aile ile birlikte Bursaya göç etmiş olan Burdurlu Mehmet Emin Efendi'nin oğlu olarak 1823 yılında doğan Osman Fevzi Efendi, Odman ve Gökçen ailesinin en önemli halkasıdır. (Bu nedenle Burdurizade olarak da anılmıştı.)
Osman Fevzi Efendinin önemli bir Türk girişimci olmasında bankacılığının önemli bir payı olmuştu.
Fransız-İngiliz ortak grubu olarak kurulan Banka-i Osmani Şahanenin Bursa Şubesinin temsilcisi oldu. Bankadaki deneyimi, onun yakın zamanda Bursanın en önemli fabrikatörü yaptı.
Önce aktariye, çiftçilik, otelcilik yapan Osman Fevzi Efendi, birçok kez iflas etse de, mücadeleden yılmadı. Bursanın en zengin Türk girişimcisi oldu.
Telgrafla Fransız ipek borsasını takip ederek büyük başarı kazandı. Kısa sürede girişimciliği ile dikkat çekip, Türk-Müslüman işadamları arasında ilk filatür fabrikasını kurma başarısını gösterdi. 1858 yılında ilk tekstil firmasını kurarak sanayi hayatına başladı. Mösyö Frerin Romangeli sattığı seksen mancınıklı Yolgeçen Fabrikasını alarak işletmelerini büyüttü.
1875-1876 ve 1884-1885 yıllarında Bursa Belediye Başkanlığı da yapan Osman Fevzi Efendi, aynı yıllarda, ülke çapında kurulan Ticaret Cemiyeti'nin başkanlığını yaptı. 1889 yılına kadar bu cemiyetin başkanlığını sürdürdü. 1889 yılında BTSO'nun kuruluşunu gerçekleştirip, ilk BTSO Başkanı oldu. Bursa Ticaret Odası'nın ilk üyesi de olan Osman Fevzi Efendi, bir yıl sonra, sağlık nedenlerinden dolayı başkanlık görevinden ayrıldı.
Osman Fevzi Efendi, 97 yaşında iken, 6 Eylül 1920 tarihinde yaşamını yitirdi. Emir Sultan Mezarlığındaki aile kabristanlığına defnedildi.
Osman Fevzi Efendi hayırseverliği konusunda da öne çıkan bir girişimciydi. Eski Devlet Hastanesinin bir bölümünü Osman Fevzi Efendi yaptırmıştı. Ayrıca Hocaalizade Okulunu tamir ettirdi.
Bursaya birçok hizmetlerde bulundu. Ancak onun en önemli hizmeti Bursa Ticaret Odasının kurucusu olmasıydı.
Ülkeye yaptığı katkılarından dolayı; Padişah tarafından 1314/1896 yılında meşihat nişanı, 1325/1907 yılında ise 2. derece nişanı verildi. 1329/1909 yılında ise eğitime katkılarından dolayı yine Padişah tarafından maarif nişanı aldı.
BTSONUN ERMENİ BAŞKANI
Parsih Efendi, Bursa Ermeni cemaatinden girişimci bir tüccarıydı.
Bursa Ticaret Odası kurulduğunda, Osman Fevzi Efendi kurucu başkan olmuşsa da, seçimle gelen ilk başkan Parsih Efendi idi. Osman Fevzi Efendi, BTSOnun kuruluşundan sonra pek aktif olmayıp, kısa bir süre sonra da istifa etmesi üzerine, 24 Eylül 1890 tarihinde yapılan seçimde Parsih Efendi başkan seçilmişti. Bunun en en önemli nedeni, BTSOnun ilk yıllarında Rum ve Ermenilerin ezici bir üstünlüğü vardı.
Olasılıkla Eşrefiler Mahallesinden, Ohannes/Ohanyan oğlu Papas Ayvenderin oğlu idi. 1844 yılındaki temmettuat defterlerinde babasının evinde kalan ve çocuk yaşta doğramacılık yapan Parsih Efendinin, bu tarihte yıllık sadece 320 kuruş geliri olduğu anlaşılmaktadır. O tarihte 14-15 yaşlarında olduğu düşünülürse, olasılıkla 1830 yılında doğmuş olmalıdır. Bir belgeden ise, Parsih Efendinin Kayserili bir ailenin oğlu olduğu anlaşılmaktadır.
Çeşitli işler yapan Parsih Efendinin, 1880li yıllarda zahire tüccarı olduğu anlaşılmaktadır. 12 Eylül 1889 tarihinde, 1. sınıf tüccar olarak Bursa Ticaret Odasına üye oldu. 30 Eylül 1890 tarihinden 26 Mart 1894 tarihine kadar BTSOnun Meclis Başkanlığı görevini yürüttü.
Parsih Efendi, Oda başkanlığını bıraktıktan sonra da Ticaret Odasının işlerine karışması, birtakım şikayetlere neden olmuştu. Bu konuda, kendisine ciddi uyarılarda bulunulduğu, Ticaret Odası tutanaklarından anlaşılmaktadır.
Bir ara mermer işletmesi kurmuş olan Ohanyan Parsih Efendinin işyeri, Mahmutpaşa/Fidan Hanında olduğu anlaşılmaktadır. Hatta bu işyerleri, Ticaret Odası tarafından satın alınarak, Oda merkezi yapılmak istendi. 1890lı yılların sonunda İstanbula göç eden Parsih Efendinin oğlu Arvaşi Efendi, Saatçi Süleyman Şevket Efendi ile M.Kemalpaşa Sünlük köyünde simli kurşun ve bakır madeni çıkarmak üzere ruhsat almıştı.
Daha sonra İstanbula taşındı. İstanbuldaki yaşamı hakkında bir bilgi edinilememiştir.
Meclis tutanaklarında, gerek Türk ve gerek Ermeni başkan dönemindeki uygulamaların hiçbirinde, etnik veya dinsel bir nedenle, bir üyenin kayırılması söz konusu olmamıştır.

BTSO Meclis Başkanları
Osman Fevzi Efendi (18 Haziran 1889 - 30 Eylül 1890)
Ohanyan Parsih Efendi (30 Eylül 1890 - 26 Mart 1894)
Haleplizade Mehmet Şefik Efendi 26 Mart 1894 - 30 Nisan 1897)
Çerezci Damadızade Kamil Bey (30 Nisan 1897 - 6 Şubat 1900)
Haleplizade Mehmet Şefik Efendi (6 Şubat 1900 - Mart 1903)
Bahattin Efendizade Emin Bey (Mart 1903 - 1906)
İnegöllüzade Safvet Bey (1906 - 1908)
Hacıpaşazade Rıza Bey (1908 - 1909
İnegöllüzade Safvet Bey (1909 - 1911)
İpekçi İsmail Efendi (1911 - 1913)
Mehmet Rafet Bey (1913 - 1917
Hacıpaşazade Rıza Bey (1917 - 1921)
Seyitzade Damadı
Ali Behçet (Ünmeriç) (1921 - 15 Ağustos 1923te istifa etti)
Yorgancızade Mehmet
Kamil Bey (15 Ağustos 1923 - 1925)
İnegöllüzade Safvet Bey (1925 - Ağustos 1927de istifa etti)
Mustafa Fazlı Bey (Kasım 1927 - 6 Ocak 1929)
Hacı Safvet Bey (6 Ocak 1929-14 Nisan 1931de istifa etti)
Hacı İsmail Hakkı Bey (28 Haziran 1931 - 1 Ocak 1933)
Osman Nuri (Özpay) (1 Ocak 1933 - Aralık 1933te istifa etti)
Ali Cevat (Borçbakan) (1 Ocak 1934 - 6 Ocak 1936)
Rüştü Egel (6 Ocak 1936 - 13 Haziran 1939)
Kazım Akhun (13 Haziran 1939 - 21 Aralık
1939 tarihinde öldü)
Sait Ete (13 Haziran 1940 - 22 Aralık 1943)
Ekrem Erkmen (22 Aralık 1943 - 29 Nisan 1946)
Burhanettin Türe (29 Nisan 1946 - 7 Kasım 1951)
Sait Ete (7 Kasım 1951 - 26 Kasım 1954)
Ferit Akçor (26 Kasım 1954 - 26 Kasım 1959)
Nevzat Perkun (26 Kasım 1959 - 5 Ağustos 1960)
Rıza İlova (5 Ağustos 1960 - 1962)
Ahmet Eker (1962 - 63)
Rafet Sözüçetin (1963 - 1968)
Ziya Uğur (- 1 Aralık 1969)
Feridun Malcıoğlu (1 Aralık1969 - 21 Kasım 1978)
Adnan Türkay (21 Kasım 1978 - 16 Ekim 1981)
Feridun Malcıoğlu (26 Kasım 1981 - 28 Şubat 1984)
Mümin Gençoğlu (28 Şubat 1984 - 27 Kasım 1987)
Cengiz Battalcıoğlu (27 Kasım 1987 - 25 Mart 1992)
Mustafa Paçacı (30 Mart 1992 - 24 Kasım 1995)
Türker Çilingir (29 Kasım 1995 - 24 Kasım 1999)
Burhan Vatan (1999 - 2005)
İlhan Parseker (2005-

Yönetim Kurulu Bşk.
Sait Ete (18.11.1943 - 9.11.1951)
Baha Cemal Zağra (9.11.1951 - 26.11.1954)
Hayri Terzioğlu (26.11.1954 - 26.6.1960da
Ticaret Bakanlığı tarafından
iptal edildi)
Hasan Alkoçlar (20.6.1960 - 25.11.1963)
Kamil Tolon (25.11.1963 - 11.8.1965)
Abdi Biçen (18.8.1965 - 24.11.1969)
Hüseyin Sungur (1.12.1969 - 29.11.1972)
Ali Osman Sönmez (8.12.1972 - 28.11.1973)
Selahattin Aktar (28.11.1973 - 12.11.1975)
Ali Osman Sönmez (26.11.1975 - 1983)
Ali Osman Sönmez (1983 Eylül ayında istifa etti)
Mehmet Şener (2 Eylül 1983 - 5 Mart 1984)
Ali Osman Sönmez (5. Mart 1984 - 21 Kasım 1989)
M. Mutlu Uraz (21 Kasım 1989 -16 Mart 1990)
Ali Osman Sönmez (16 Mart 1990 - 29 Kasım 1995)
Celal Sönmez (29 Kasım 1995-

Sayı: 717 - Sayı'nın Kapağı

Yorumlar (0)
12
kapalı
banner35
Günün Anketi Tümü
ABD Doları’nda yıl sonu beklentiniz nedir (TL) ?
ABD Doları’nda yıl sonu beklentiniz nedir (TL) ?
banner18