24 Mart 2026’da Resmi Gazete’de yayımlanan Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun 2026/347 numaralı yeni İlke Kararı, KVKK’nın tahminen en yaygın “doğru bilinen yanlışlarından” biri olan Aydınlatma Metni ve Açık Rıza kurallarını açıklığa kavuşturmak istemiş gibi duruyor.
Kurul, KVKK hakkındaki bir hukuka aykırılığın artık yaygın bir ihlal haline geldiğini tespit ederse, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu 15/6’nın yetkiyle bir "İlke Kararı" alır ve yayımlar. Bu ilke kararları sıradan bir tavsiye veya rehber niteliğinde değil, doğrudan emredici ve bağlayıcıdır. Bu kararlara uymamak idari para cezası doğurur. Bugün aydınlatma yükümlülüğünün KVKK’ya aykırı şekilde yerine getirilmemesinin aşağı yukarı 85 bin ila 1 milyon 700 bin lira arası idari para cezası riski bulunuyor. Açık rıza uygulamasındaki kanuna aykırılık ise, idari ve teknik tedbirlere eksiklikten ötürü yine yaklaşık 250 bin lira ila 17 milyon lira arası bir idari para cezasına tabi.
Gelelim Kurul kararına. Kurul, zaten var olan kuralların piyasada yaygın şekilde ihlale konu edildiğinden bahisle, veri sorumlularının aydınlatma yükümlülüğünü, ve kişisel verilerin işlenme şartlarından biri olan açık rıza uygulamasını daha dikkatli planlamasını emrediyor. Açık rıza ve aydınlatma metinlerinin iç içe geçirilmesini, kendisine gelen şikayetlerde en çok karşılaşılan hukuka aykırılıklardan biri olarak tespit ediyor.
Bildiğimiz gibi şirketler genellikle "kullanıcı deneyimi" bahanesiyle iki metni tek bir onay kutusuna sığdırmaya çalışıyordu. Bu kararla yine görüldü ki, farklı başlıklar altında ele alınmalı ve ilgili kişiler ayrı ayrı beyanda bulunmalı.
Ayrıca piyasada sıkça karşılaştığımız iki önemli ihlale değinilmiş: İlki, aydınlatma yükümlülüğünün “sözleşme” gibi bilinmesi. Aydınlatma metni bir “sözleşme” değildir, kişinin “onayı” gerekmez. Buna rağmen “aydınlatma kabul ediyorum, onaylıyorum” benzeri ifadeler hukuka aykırı kabul edilecek. Zira aydınlatmanın sadece yapıldığı ispat edilmeli. Karşı tarafın “onayına” tabi bir “sözleşme teklifi” değil bu. İkinci önemli konu ise “kopyala yapıştır KVKK metinleri”. Bir şirketin metinlerine bakarken, o faaliyet alanıyla ilgisiz veya şirketin işleyişiyle alakasız ifadeler bulursanız, kopyala yapıştır olduğunu anlarsınız. Kurul; veri sorumlularının, başka şirketlerin hazırladığı metinleri kendi faaliyetlerine uyarlamadan kopyalamalarını doğrudan hukuka aykırılık olarak listeledi. Ayrıca yine metinlerin “genel, muğlak ve yanıltıcı” olmamasını emrederek “metinlerin gereksiz uzatılmaması gerektiğini” irdeledi.
İlgililer, Kurul kararını inceleyince farklı unsurlar ve ilave kuralar da görecektir. Sonuç olarak hukukta ezber ve şablon metinlerin her alanda tehlikeli olduğunu biliyoruz. Onun yansımalarından biri olarak görüyorum bu kararı.