Geçtiğimiz haftalarda köşemde Beton Yollar konusunu ele almış, bu yol türünün sağladığı avantajlara değinmiştim. Konuyla ilgili daha sağlıklı fikir yürütmemize yardımcı olacağından, gelişmiş bazı ülkelerdeki asfalt yol ve beton yolları karşılaştıran araştırmalardan haberdar olmamızda yarar var. Bu hafta, bu doğrultuda ulaşılan bazı verileri sizlerle paylaşmak istiyorum.
ABD Minnesota Ulaştırma Bakanlığı verileri kullanılarak hazırlanan ve 2017 yılında yayımlanan bir çalışmada, yaklaşık 11,7 km uzunluğundaki bir yol rehabilitasyon projesi üzerinden asfalt ve beton alternatifleri 35 yıllık bir analiz dönemi boyunca karşılaştırılmış. Günlük 10.100 araç ve 1.360 ağır vasıta trafiğine göre yapılan hesaplamalar, asfalt kaplamalarda yaklaşık 8 bakım müdahalesi gerekirken beton kaplamalarda yalnızca 1 müdahale ile sınırlı kalındığını gösteriyor. Bu durum, asfalt yollarda daha sık trafik kesintisi anlamına geliyor. Böylece, uzun yol kesimlerinde beton yolun daha ekonomik olma olasılığı %80’in üzerinde oluyor.
Bu çalışmada yer alan, yolun kullanıcıya yansıyan maliyetleri de dikkat çekici. Daha sık bakım ve yol yüzeyindeki bozulmalar, sürücüler için hem yakıt tüketimini artırıyor hem de zaman kaybına yol açarak ek bir maliyet oluşturuyor. Trafikte kaybedilen her bir saatin otomobiller için yaklaşık 17 dolar, ağır vasıtalar için 27 dolar düzeyinde kayıp anlamına geldiği hesaplanmış.
Türkiye’de trafiğe kayıtlı 23 milyon hafif araç ve 1,3 milyon ağır vasıta dikkate alındığında, asfalt yolların daha sık bakım gerektirmesi nedeniyle her araca yılda ortalama 5 saat ekstra gecikme yaşandığını farz etsek, kullanıcılara yansıyan ekonomik kayıp yılda yaklaşık 2 milyar dolar seviyesine ulaşıyor. Bu rakamlar ülkemiz ve günümüz koşullarında değişebilir fakat her halükârda ciddi bir ekonomik kayıptan bahsediyoruz. Beton yollar bu kaybı önemli ölçüde azaltma potansiyeline sahip.
Benzer bir bulgu da, ABD Federal Karayolları İdaresi verilerine göre, beton yolların daha düşük bakım ihtiyacı sayesinde uzun vadede toplam maliyetlerde %15–30 arasında avantaj sağladığı, asfalt yollarda 10–15 yıl içinde ciddi bakım gerektirirken beton yollarda bu sürenin 20–30 yıla kadar uzayabildiği görülmektedir.
Bir başka çalışmada; Belçika Walloon Bölgesi Karayolları İdaresi tarafından E42 (Autoroute de Wallonie) otoyolu üzerinde 30 yılı aşkın fiili veriler kullanılarak hazırlanan ve Avrupa Hazır Beton Birliği raporunda yer alan çalışmada, beton yollarla asfalt yollar 50 yıllık bir analiz dönemi için karşılaştırılmış. Beton yolların ilk inşaat maliyeti asfalt alternatifine göre daha yüksek olsa da; örneğin 7,20 m genişlik için kilometre başına beton yol yaklaşık 1.080.000 €, asfalt yol 834.000 € (2001 fiyatlarıyla), bakım maliyetlerinin çok daha düşük olması sayesinde beton yollar 7 ila 14. yıl arasında başa baş noktasına ulaşıyor ve 50 yıllık süreçte maliyette çok belirgin avantaj sağlıyor.
Güzel günler diliyorum.