T.C. Anayasası m.9 uyarınca yargı yetkisi; "Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır."
Mahkemelerin bağımsızlığına ilişkin temel hüküm T.C. Anayasanın 138'inci maddesinde şöyle düzenlenmiştir; " Hakimler, görevlerinde bağımsızdırlar; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdanı kanaatlerine göre hüküm verirler.
Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hakimlere emir ve talimat veremez; genelge gönderemez; tavsiye ve telkinde bulunamaz. Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz. Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez."
Anlaşılacağı üzere, "mahkemelerin bağımsızlığı" ile "hakimin teminatı" birbirinden farklıdır. Yargının amacı, adaletin tesisi, hukuk düzeninin korunması ve gerçekleştirilmesidir. Bu sebeple, yargı fonksiyonu, kendine özgü özellikler taşımaktadır. Diğer bir anlatımla, yargı fonksiyonu maddi bakımdan, özellikle yasal sınırlar içinde takdir yetkisinin en belirgin şekilde kullanıldığı bir yetkiyi içermektedir. Hakim ve savcılar tarafından bu yetkinin kullanılması suretiyle, hukuki uyuşmazlıklar kesin olarak çözüme kavuşturulmaktadır. Yapay zeka ise, bilgisayar sistemlerinin öğrenme, problem çözme, karar verme, dil işleme ve algılama gibi insan benzeri bilişsel işlevleri taklit etmesini sağlayan teknoloji alanıdır. Büyük veri analizi ve algoritmalar kullanarak deneyimlerden ders çıkarır ve kendilerini geliştirebilirler. Bilinçli düşünme yerine, veriler arası ilişkileri kullanarak karmaşık görevleri otonom şekilde yerine getirir.[1]
Üstteki açıklamalar çerçevesinde, hakim ve savcıların görevlerini yerine getirirken, bilinçli düşünme takdir haklarını yerine getirme yerine, yapay zekaya bağlı olarak görev ve yetkilerini ifası, Anayasa'ya aykırılık oluşturur.
Bununla beraber, ister soruşturma ister yargılama süreçlerinde delilerin tespiti ve elde edilmesiyle ilgili olarak, yapay zekadan yararlanılmasında çok önemli kazanımlar sağlanabilir.
Yapay zekanın uygulandığı; tıp, mühendislik gibi diğer alanlardaki kazanımlar, önemli ve yararlı sonuçlar göstermektedir. Ancak, söz konusu alanlar ile adalet hizmetinin maddi fonksiyonları çok farklı ve birbirleriyle benzer sayılamayacak özellikleri bulunmaktadır.
Çalışmalarınızda başarı, ailenizle birlikte esenlik ve mutluluklar diler, en içten saygılarımızı sunarız.
[1] https://bblog.neoskola.com (Erişim tarihi: 25.02.2026)