Kenan Erdinç - Tasarım ve sanayideki devrimler

Tasarım ve sanayideki devrimler


Günümüzde özellikle gelişmemiş veya gelişmekte olan ülkelerde tasarım kavramının,nitelik ve niceliğinin,temel felsefesinin,ihtiyaçlarının,nedenselliğinin,hedeflerinin ve kavramsal yapısının tam olarak anlaşılmadığı görülmektedir.
Tasarımın kendi içinde sahip olduğu birden fazla anlam basamağı sebebiyle karmaşık olan ifade durumu John Heskett'in 'design is to design a design to produce a design / tasarım, bir tasarım üretmek için bir tasarım tasarlamaktır' sözü ile çarpıcı biçimde ortaya konmaktadır.
Dilbilgisel olarak doğru olan bu kullanım birbirinden farklı tasarımın dört anlamını içermektedir. Bu anlam karmaşası temel olarak tasarım terminolojisinin; mimarlık, endüstriyel ürün, moda, grafik, etkileşim gibi geniş bir alana yayılmasından kaynaklanır. Tasarım yalnız bir disiplin değil gün boyunca insan hayatının her noktasında etkisini gösteren ayırt edici yaşamsal temel niteliklerdendir.
Bu disiplinlerden sanayi ile bağlantılı olan endüstriyel tasarım ise 18. ve 19. yüzyıllarda İngiltere'de sanayi devrimi ile birlikte gelişme göstermeye başlamıştır.
Sanayi devriminin en önemli öncüleri burjuva toplumudur. Sanayi devrimi ile güçlenmeye başlayan burjuva kesimi soylu değil ama ekonomik olarak güçlü bir topluluk olarak ortaya çıkmıştır.Bu neden ile sanayi devriminin toplumsal olarak en büyük etkisinin aristokratlıktan burjuva toplumuna geçiş olduğunu söyleyebiliriz.
1760-1860 yılları arasında buhar gücünün ile çalışan makinelerin keşfi, İngiltere'de Sanayi devriminin başlaması ve bu makinelerin günlük hayata girmesi gibi önemli gelişmeler dönemin sanat ve tasarım anlayışını da değiştirmiştir.
Bu değişime neden olan etkenlerden biri makineleşmedir. Makineleşme el sanatlarının gerileterek zanaatkârların tüm geleneklerinin yok olmasına neden olmuş ve üretim bandı fikrinin de ön plana geçmesine neden olmuştur.
Fabrikasyon ürünler artmış ve sonuç olarak seri üretimden dolayı artık kolayca alınabilecek şekilde ucuzlamıştır.
Bu dönemde nüfus artışına bağlı olarak ortaya çıkan talep artışı ve beraberinde seri üretime olan gereksinme gibi gelişmeler, endüstriyel ürünlerin tasarlanması gereksinimi doğmuştur.
Bu durum tasarım eğitiminin önemini ortaya koyarak sistemin kendini yeniden örgütlemesi gerektiği fikrini ortaya koymuştur.
Tasarımcı ihtiyacını karşılamak için Ruskin ve Morris öncülüğünde 19. yüzyıl boyunca İngiltere'de çeşitli Tasarım Okullarının (School of Design) açıldığı, bunların 1852'den sonra Güzel Sanatlar Okulları (Schools of Art) olarak yeniden isimlendirildiklerini görmekteyiz.
Tüm bu etkileşimli gelişmeler sonucunda gelişme gösteren sanat hareketleri deneyimlerini Hermann Mutheisus Almanya'ya taşımış ve Alman iş derneğinin kurulmasına öncülük etmiştir.
Bu öncülük ile birlikte tüm dünyada endüstri ile sanat arasındaki bağlantıyı kurmada en önemli kilometre taşı olan Bauhaus'un kurulmasında önemli bir rol üstlenerek endsütriyel tasarımın sanayi ile entegrasyonunda bir devrim yaratmıştır.
Bu entegrasyonun devamında endüstriyel tasarımın gelişimini sağlayan ve seri üretim sistemini sanayi dünyasına kazandıran kişi Henry Ford'dur.İlk otomatik montaj hattı ile seri üretimini gerçekleştirdiği T modeli 1908-1927 yılları arasında üretilmiş ve günümüz seri üretim sisteminin öncüsü olmuştur.
Gelişen toplumlar ve sanayi ile birlikte paralel bir gelişme gösteren endüstriyel tasarım artık günümüz sanayi dünyasının vazgeçilmez unsurlarından biridir. İnanılmaz bir hız alan tüketim dünyasında ürünlerin artık teknolojileri ile birlikte görsel ve ergonomik tasarımları ile de pazarda inanılmaz bir rekabet içinde olduğunu görmekteyiz.
Günümüz tüketim dünyasında global rekabet içindeki sanayicilerimizin de bu çalışmalara önem vermesini diliyorum.
Her bir sanayicinin rekabet için teknoloji ve tasarım olarak farklı olması,farklı düşünmesi gerekmektedir.Sıradan ürünler yerine farklılık yaratan,aykırılıklara sahip olan ürünler tasarlamak,geliştirmek ve üretmek pazarda sizin tercih edilen ve fark yaratan bir marka olmanızı sağlayacaktır.
Bu haftaki yazıma Steve Jobs'un özellikle geliştirme ve üretim sektörleri için ders niteliğindeki güzel bir sözü ile son veriyorum.
"İnsanlar çoğunlukla siz onlara gösterene kadar ne istediklerini bilmiyorlar''
Facebook
Sayı: 1195 - Tarih: 09.04.2019
Yazarlarımız