Kenan Erdinç - Siz de kendi geleceğinizi tasarlayın…

Siz de kendi geleceğinizi tasarlayın…


Sevgili Ekohaber okurları; her ayın ilk haftasında bana ayrılan bu köşede endüstriyel ürün tasarımının geçmişi, bugünü ve geleceği ile ilgili yazılarımı sizler ile paylaşacağım.
Tasarımın insanlık tarihi ile başladığını kabul etmekle birlikte elde edilen belge ve bulgulara göre bir hedef ve amaç doğrultusunda yapılan araç ve gereç tasarımlarının günümüzden yaklaşık 200 bin yıl önce Homo Sapiens Sapiens yani düşünmeyi düşünebilen insanlar tarafından yapıldığını görüyoruz.
Bununla birlikte günümüzde yoğun bir şekilde kullandığımız tasarım ve endüstriyel tasarım terimlerini ve çalışmalarını birbirinden ayırmamız gerekiyor.
Tasarım ve endüstriyel tasarımın hedef ve amaçları benzer olmakla birlikte her iki çalışma arasında nitelik olarak farklar bulunmaktadır.
Tasarım; kişiye veya amaca özel olarak üretilen, malzeme, seri üretim şartları, birim ve yatırım maliyetleri gözetilmeden seri üretime uygun olmayan standart parçaların kullanılmadığı ürünler için yapılan çalışmalara verilen genel ismidir. Buna örnek olarak; butik elbiseler, el yapımı takı veya aksesuarları, 18.yy öncesinde üretilmiş ok, yay, saban vb. ürünleri örnek olarak gösterebiliriz.
Endüstriyel tasarım ise, yine talep ve ihtiyaçlar kapsamında üretilen ancak belirlenen hedefler doğrultusunda malzemesi, seri üretim yöntemleri, birim maliyet ve yatırım maliyet analizleri yapılmış olan ve herhangi bir üretim tesisinde standart parçalar ve seri üretim şartları altında üretilen ürünlere yönelik yapılan tasarım çalışmalarının bütünü için kullanılan terimdir. Endüstriyel tasarım 18. yüzyılda bir çok buluşun ortaya çıkması ve buhar gücü ile çalışan makinaların geliştirilmesi ile ortaya çıkan sanayi devriminden sonra gelişim gösteren bir hizmet dalıdır. Sanayi devriminin anavatanı İngiltere olarak kabul edilmektedir. Endüstriyel tasarımın başlangıç noktası ise 1851 yılında Crystal Palace'ta açılan ilk endüstri sergisi olarak kabul edilmektedir.
Endüstriyel tasarımın gerçek anlamda kullanılması ve yaygınlaşmasına öncülük eden çalışmaların başında Colt tabanca'yı görmekteyiz. Bu silah standart parçalar ile üretilen ve geliştirilen en önemli ürünlerden biridir.
Buna ek olarak Peter Behrens'in AEG firması için hazırlamış olduğu kurumsal kimlik çalışması ve Henry Ford tarafından geliştirilen seri üretim metotları sanayileşmenin ve endüstriyel tasarımın gelişmesine yol açan en önemli çalışmalardan bazılarıdır.
Bunun ile birlikte endüstriyel tasarımın gelişimi endüstri devrimleri ile paralellik göstermektedir.
Birinci sanayi devriminde yani Endüstri 1.0'da buhar, kömür ve demirin makineleşme ile etkin bir şekilde kullanımını görmekteyiz.
19.yy sonlarına doğru oluşan ikinci sanayi devrimine etki eden faktörleri seri üretim sistemlerinin gelişimi ve bu gelişmeye katkı veren elektrik, çelik, petrol ve kimya'nın kullanımı olarak sıralayabiliriz.
1960'lı yıllarda oluşan üçüncü sanayi devrimine etki eden nedenler olarak bilgi, iletişim teknolojileri ve otomasyonu görmekteyiz. Endüstri 3.0 dediğimiz bu dönemden sonra endüstri ürün tasarım gerekliliği ve çalışmaları da endüstri ile beraber yükselen bir ivme yakalamış ve endüstrinin vazgeçilmez bir parçası olmuştur.
Yakın zamandaki endüstri devrimine ise endüstri 4.0 diyoruz. Kısaca anlatımı ile her bir aşamanın, her bir birimin, her bir adımın digital ortamda planlanarak uygulanması ve tüm hücrelerin digital ortamda birbirine bağlanmasıdır. Endüstri 5.0'da kısa bir zaman sonra endüstri dünyasındaki yerini alacaktır.
Endüstri 4.0 ile baş döndürücü bir hız ile gelişme gösteren teknoloji ve sistemlere endüstri ürün tasarımı çalışmaları da kavramsal ve uygulama gelişmeleri ile ayak uydurmaktadır.Tüm bu gelişmelere rağmen günümüzde özellikle endüstriyel tasarımın katma değeri firmalara kazandırdığı marka imajı ve finansal kazanımları gelişmekte olan ülkelerde tam olarak anlaşılamamıştır.
Endüstriyel tasarımın amacının sadece; estetik, fonksiyonel ve ergonomik ürünler tasarlamak olmadığının bilinmesi ve bu kültürün oluşturulması özellikle gelişmekte olan ülkeler için çok önemli olacaktır. Bu ülkeler bu sayede dünya pazarlarında rekabetçi ve agresif hamleler yapabilecektir.
Endüstriyel tasarım gerçek anlamda bir markayı ve o markanın geleceğini yaratmaktır.
Oliviero Toscani'nin söylediği gibi tasarım geleceği planlamaktır, aynı zamanda tasarım bir devrimdir ve tasarım markalar için yeni bir oyunu başlatmaktır.
Facebook
Sayı: 1186 - Tarih: 05.02.2019
Yazarlarımız