Dr. Mevci Ergün - Yerel tohumlar kamu malı

Yerel tohumlar kamu malı


Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından 'Yerel Çeşitlerin Kayıt Altına Alınması, Üretilmesi ve Pazarlamasına Dair Yönetmelik' (Kısaca 'Yönetmelik') 3 Eylül 2019 tarih ve 30877 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandı.
Bu yönetmelik, ülkemizdeki tarla bitkileri, bağ - bahçe bitkileri ve diğer bitki türlerine ait yerel çeşitlerin korunmasını sağlamak ve genetik erozyonlarını engellemek amacıyla; yerel çeşitlerin kayıt altına alınması, tohumluklarının çoğaltımı, pazarlanması, idamesi ve sürdürülebilir kullanımı ile ilgili kurallar getirerek, ticareti yapılacak yerel çeşit tohumluklarının üretimi ve bunların piyasaya arzı ve bu konudaki denetimlere ilişkin usul ve esasları kapsar.
Yönetmeliğin 4'üncü maddesinde öngörülen 'Genel ilkeler' önemli olup, şunlardır:
1) Kayıt altına alınmış olan yerel çeşitler ile ilgili işlemler Tarım ve Orman Bakanlığının
(Kısaca 'Bakanlık') izin ve denetimi altında gerçekleştirilir. Yerel tohumlar kamu malıdır.
Kamu malı; tüketimi, kişiye özel ve ayrıcalıklı olmayan malları ifade eder. Ayrıca, bir kişinin herhangi bir kamu malını tüketmesi de, o malın başka potansiyel tüketiciler için arzını kısıtlamaz veya azaltmaz.
2) Menşe bölgesinde olmak şartıyla, gerçek kişilerin ihtiyaç miktarları kadar tohumluk üretimi ve kendi aralarındaki tohum takaslarında Bakanlığın izni aranmaz.
3) Yerel çeşitlerin tescil amacıyla başvurusu sadece Bakanlığa ait araştırma enstitüleri tarafından yapılabilir.
4) Bir veya birden fazla genotipin birleşmesinden ortaya çıkan ve kendine has özelliklerle tanımlanan, sözü edilen özelliklerden en az biriyle diğer herhangi bir bitki grubundan ayrılan, değişmeksizin çoğaltılmaya uygunluğu bakımından bir bütün olan, botanik taksonomi içinde yer alan genetik yapıyı ifade eden çeşitler için bu Yönetmelik kapsamında kayıt başvurusu yapılamamaktadır.
Yönetmelik ile korunma altına alınan yerel çeşitler; milli çeşit listesinde kayıtlı çeşitlerden farklı olmak üzere; genetik erozyon tehdidi altında bulunan; belirli bir coğrafi bölge veya bölgelerde geleneksel olarak yetişen tohumlar ile yetiştiği bölgenin coğrafi şartlarına adaptasyon sağlamış bitki türlerinin klon ve popülasyon gruplarını ifade eder.
Kayıt altına alınan ve ticareti yapılan yerel çeşitlerin yayımlandığı liste ise, Yerel Çeşit Kayıt Listesidir.
Üretilen ve pazarlanan yerel çeşitlerin tohumluklarının bu Yönetmeliğe uygun olup olmadığı Genel Müdürlük tarafından görevlendirilecek Tohumluk Kontrolörleri tarafından gerekli piyasa denetimleri yapılacaktır.
Yerel çeşitlerin yurt içi satış bedelleri ve şartları uygun tarihlerde TAGEM tarafından belirlenir.
Üretilen yerel tohumlukların perakende satış ve pazarlamasına ilişkin uygulamalar Bakanlık ilgili kuruluşu aracılığı ile yapılacaktır.
Kabul edilen başvurularda veya kayıt altına alınan yerel çeşitlerle ilgili olarak başvuru sahibi ile üçüncü kişiler arasında yaşanabilecek her türlü hukuki sorunda sorumluluk başvuru sahibine ait olacaktır.
Yürekten esenlik ve mutluluk dileklerimizle,
saygılarımızı sunarız.
Facebook
Sayı: 1216 - Tarih: 17.09.2019
Yazarlarımız