Dr. Mevci Ergün - Yargılama hatalarını önleme projesi

Yargılama hatalarını önleme projesi


Amerika Birleşik Devletlerinde, yargı kararı ile idamı gerçekleştirilen suçlunun, ölümünden sonra suçsuz olduğu ve bir başkasının eylemi geçekleştirdiği ortaya çıktığına ilişkin örnek anlatımın, hukuk öğretisinde unutulmaz etkisi halen devam etmektedir.
27 Kasım 2019 tarihinde yazılı basında 6x7 cm. alana sıkıştırılmış haberin içeriğinde; 2x2 cm. boyutunda üç kişinin birlikte fotoğrafı ve yan ve alt kısmında şu bilgi yer almaktadır; 'ABD'li üç arkadaş Alfred, Chestnut, Ranson Watkins ve Andrew Stewart, işlemedikleri bir cinayet yüzünden cezaevinde geçirdikleri 36 yılın ardından önceki gün özgürlüklerine kavuştu. Üç arkadaş 14 yaşındaki bir öğrenciyi öldürdükleri suçlamasıyla hapse mahkum edilmişti.'
Bir insan, hakim huzurunda yargılansa da yine de bir insandır. Bir insan olan hakim, kendisi gibi bir insanın yargılamasını yapmaktadır.
Hakimin bağımsızlığı, güvenliği, hukuki bilgisi, siyasi görüşü, sosyal ilişkileri ve psikolojik bilgisinin tam olarak varlığı kabul edilir. Diğer bir anlatımla, hakimin tanımında, her yönü ile güçlü bir kişiliğin var olduğu kabul edilir. Öte yandan, şüphelinin/sanığın durumu, sadece ileri sürülen suçun sınırlarına tutsak kılınarak, kendisinin tanımından yoksun bırakılması doğru olmasa gerekir.
Sonuçta, özellikle güçlü psikoloji bilgisine sahip bir hakimin, önce kendini tanıması ve sonra da yargılama yaparken kendini iç denetime tabi tutması kaçınılmazdır. Sadece bu çerçevede yapılacak bir yargılama sürecinden 'yargılama hataları'nı önlemeği düşünmek, bir yanılgı olmasa da 'felaket' olarak nitelemek de, ileri gitmek olmasa gerekir. Öyleyse, hakimin adli hataya sebep olmaması için yapılması gerekenlerin 'Devlet' gözünden bakılması ve 'Devlet' aklından incelenmesi zorunludur.
Diğer yandan, yargılama sürecinde hakimin yalnızlığı değil, bu faaliyette yardımcı olan personelin ve yan çevrenin (avukat, bilirkişi gibi) de bulunduğu duraksama konusu olmasa gerekir.
Konunun önemi nedeniyle, Yargı Reformu Strateji Belgesi başlığı altında yapılanlarla yetinmenin, yargılama hatalarını önlemede yeterli olmayacağı ve bu hataları yaşayan olası suç mağdurlarının çekecekleri'acı'yı değil yok etmeği, hafifletmeye de gücü yetmeyecektir.
Suçluyu ve suçu anlamanın yolu, onu cezalandırmaktan da öte, ufukta olsa da yargılama hatalarını gidermede de aranmalıdır. Öyleyse, yargılama hatalarını önlemek ve daha ileri bir aşama olarak kaliteli ve etkili, acı çektirmeyen bir yargılama için önerilen Projen'in alt başlıklarını aşağıdaki gibi sıralayabiliriz:
a) Özellikle ceza hukuku alanında olmak üzere, yargılama faaliyeti içinde bulunanlara yönelik etkili bir psikolojik eğitimin verilmesi.
b) Yargılama faaliyetiyle ilgili etkili, sürekli ve kapsamlı bir toplam kalite yönetimi uygulamasının gerçekleştirilmesi
Bu kapsamda, eğitim araçlarının hem öğreti hem de uygulama bakımından en iyi ve etkili şekilde kullanılmasının ayrı bir önemi vardır.
c) Yargılama sürecinde, sonuca ve hatayı önleyici bir sistemin gerçekleştirilmesi
Bu sistemin alt çalışmasının her bir dava çeşidi için ayrı ayrı yapılması gerekir. Böylece, davanın makul olan en kısa sürede sözde değil, özde sonuçlandırılması ve isabetli - sağlıklı kararlar alınması sağlanabilecektir.
Başarı ve esenlik dileklerimizle saygılarımızı sunarız.
Facebook
Sayı: 1228 - Tarih: 10.12.2019
Yazarlarımız