Av. Öztürk Yazıcı - Google Cezası ve Rekabet Hukuku

Google Cezası ve Rekabet Hukuku


Geçtiğimiz haftada Avrupa Komisyonu, rekabet hukuku ihlali soruşturması kapsamında Google'a 4.34 Milyar Euro miktarında rekor bir ceza kesti. Cezanın sebebi; internet arama motorları, akıllı telefon işletim sistemi lisansları ve Android işletim sistemi uygulama mağazalarında hakim durumunu kötüye kullanması olarak gösterildi.
Google, Android kullanan tüm telefon üreticilerine önden zorunlu olarak Android kurdurma ve burada Google arama motoru ile Google Chrome tarayıcı programlarını barındırma şartı getirmesi, bazı üreticilere sadece Google arama motoru yüklemesi şartı ile ayrıcalıklar sağlaması ve tüm bunların birbiriyle bağlı olması neticesinde Google'ın diğer arama motorlarından hakim durumunu kötüye kullanmak yolu ile öne çıkarak rakiplerine zorla sınırlama getirmesi faaliyetleri ile; bu cezayla karşı karşıya kaldı.
Bu haberin popülerliği neticesinde de bize rekabet hukukunun ne olup ne olmadığını temel hatlarıyla hatırlatma görevi düştü.
Öncelikle en temelden başlarsak; rekabet ile haksız rekabet farklıdır. Rekabet hukukunda temel amaç tüketici refahının artmasıyken, haksız rekabet hükümlerindeki amaç tacirler arası haksız rekabetin önlenmesidir. Örneğin, hakim durumunu kötüye kullanan Google gibi bir şirkete ceza kesilerek bu davranışların önlenmesi, piyasada ona rakipler çıkaracak ve rekabet, kaliteyi arttırıp tüketicinin refahını canlandıracaktır. Ancak bir haksız rekabet olayında, siz başka bir şirketin ürünlerini haksız yere kötülerseniz, burada Türk Ticaret Kanunu uyarınca haksız rekabet davası açılabilir ve bu durumdan, haksız yere kötülenen ticari faaliyet sonuç çıkaracaktır.
Ülkemizde rekabet hukuku, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ile düzenlenmiştir. Haksız rekabet ise, Türk Ticaret Kanunu'nun 54 ve devamı maddeleriyle düzenlenmiştir.
Rekabet hukuku elbette ki daha çok büyük hacimli şirketlerin konusudur. Bunun temel sebebi, Kanun uygulamasının büyük çoğunluğunu oluşturan 'hakim durumun kötüye kullanılmaması' kuralıdır. Hakim durum, bir pazardaki ekonomik parametreleri belirleyebilme gücüne denir. Hakim durumda olmak yasak değildir, ancak bazı negatif yükümlülükler getirir.
Kanunda özellikle dikkat edilmesi gereken hususlar 4-7 arası maddelerde barınır. 4. Maddeye göre; şirketlerin birbirleriyle veya alt kanalları ile yapacağı anlaşma veya işlerde diğer rakiplerin rekabetini engelleyici hareketlerde bulunması yasaktır. Örneğin, toptancının perakendeciye sattığı bir üründe, perakende fiyatını zorunlu olarak toptancının belirlenmesi; bu maddenin açık bir ihlalidir. 5. Maddede ise, bu 4. Maddenin muafiyetleri yer alır. Rekabet Kurumu, bu muafiyetler için özel gruplara tebliğler çıkarmaktadır. Örneğin teknoloji transferi, uzmanlaşma anlaşmaları ve arge anlaşmaları, muafiyetler içindedir.
Hakim durumun kötüye kullanılması ise; başka rakiplerin faaliyetlerini doğrudan engelleyici harektelerde, durumu eşit olan taraflara farklı ağır-hafif şartlar sağlamakta, bir ürünü başka bir ürünle bağlamakta (İşletim sistemi ve medya oynatıcı, Deterjan yanına yumuşatıcı) ortaya çıkabilir. Google olayı, buna en güzel örneklerden biri aslında. Yıllar önce Microsoft da medya oynatıcısı nedeniyle benzer bir ceza ile karşı karşıya kalmıştı.
7. Madde ise birleşme ve devralmaları işlemektedir. Buna göre çıkarılan tebliğde belirtilen sınırları aşanlar, Rekabet Kurumu'ndan izin alınmak durumundadır. Tarafların toplam ciroları 100 Milyon TL'yi aşıyor ve taraflardan en az ikisinin cirosu 30 Milyon TL'yi aşıyorsa, veya devredilen mali değerin tutarı 30 Milyon TL'yi aşıyor ve diğer taraflardan herhangi birinin global cirosu 500 Milyon TL'yi aşıyorsa, veya taraflardan herhangi birisinin cirosu 30 Milyon TL'yi aşıyor ve diğer tarafın global cirosu 500 Milyon TL'yi aşıyorsa; bu ticari devir işlemi, Rekabet Hukuku'nun konusu olur ve Rekabet Kurumu'na bildirim yapılır.
Rekabet hukukunda cezalar gelir oranına göre verildiği için, oldukça ciddi boyutlara ulaşmaktadır. Örneğin ülkemizde 2014 yılında Tüpraş 412 Milyon TL, Mey İçki ise 41,5 Milyon TL; 2011 yılında ise Turkcell 91,9 Milyon TL ceza ile karşılaşmıştır.
Rekabetin her daim kaliteli artarak devam etmesi dileğiyle.
Facebook
Sayı: 1159 - Tarih: 24.07.2018
Yazarlarımız