Yeni Uluslararası Ticaret Savaşları: Dijital Hizmet Vergisi
Av. Bahadır Yazıcı - Yeni Uluslararası Ticaret Savaşları: Dijital Hizmet Vergisi

Yeni Uluslararası Ticaret Savaşları: Dijital Hizmet Vergisi

Dijital Hizmet Vergileri, henüz ülkemize bu sene giriş yapmış bir vergi türü. Konunun hukuksal ve vergisel boyutu, halihazırda birçok gelişmiş ve gelişmekte olan ülkede tartışılıyor. Dijital Hizmet Vergisi Uygulama Genel Tebliği, Mart 2020’de ülkemizde yayımlandı ve yürürlüğe girdi.



Dijital Hizmet Vergisi’ne tebliğ içinde birçok detaylı örnek verilmiş. Kısaca, gelirinin neredeyse tamamının reklam gelirlerinden oluştuğunu bildiğimiz sosyal medya şirketlerinin söz konusu gelirleri, %7,5 oranında Dijital Hizmet Vergisi’ne tabi tutulmuş. Türkiye, dünyada en yüksek oran ile bu vergiyi uygulayan iki ülkeden biri. Diğeri ise AB’nin son zamanlardaki gözbebeği (!) Macaristan. Fransa, İtalya ve İspanya; %3 oranında uyguluyor.

Gelelim önemli detaya ve yazımızın başlığına. Dijital Hizmet denince akla gelen en büyük, hatta açıkçası tek ülke; Amerika Birleşik Devletleri. ABD, geçtiğimiz Kasım’dan beri, Dijital Hizmet Vergisi uygulayan ülkelere ekonomik yaptırım ve soruşturmalar ile karşılık vereceğini belirtiyordu. Geçtiğimiz hafta ABD sözünü tuttu ve Türkiye de dahil olmak üzere birçok ülkeye karşı ticari soruşturmalar başlatarak ABD’ye bu ülkelerden ihraç edilecek olan ürünlere ek vergi uygulaması başlatacağını duyurdu. Hatta Fransa, daha şimdiden, ABD’nin ilave gümrük vergisi tehdidine cevap verip, Dijital Hizmet Vergisi uygulamasını yıl sonuna kadar durdurduğunu açıkladı. ABD’nin gerekçesi ise basit; “Dijital Hizmet denince akla sadece benim şirketlerim geliyor, dolayısıyla bu vergi türü sadece ABD’ye karşı getirilen tek taraflı bir vergi uygulaması.”

Modern çağ savaşlarının artık top ve tüfek ile değil, ekonomik güç ile idare edildiği gerçeği; yadsınamaz bir gerçek. Devletler de bu ekonomik güçlerini haliyle birer cezalandırma silahı olarak kullanıyorlar. Ekonomik gücün cezalandırma silahı olarak kullanılmasına tipik örnek olan Amerikan Ekonomik Yaptırımlarını, yine bu köşemizde önceden detaylıca değerlendirmiştik. Tamamen yerel hukuk düzenlemesi olan Ekonomik Yaptırımlar ile devlet “X kişisiyle veya Y devletiyle iş yapıyorsan; benim vatandaşlarım ve şirketlerimle iş yapamazsın, benim ülkeme giremezsin, benim para birimimi kullanamazsın” demek suretiyle ekonomik gücünü silahlandırıyor. Bu gücü nereden alıyor? Soruyu cevaplamak yerine, Daron Acemoğlu’nun Ulusların Düşüşü adlı ünlü eserinden bir bölüm paylaşıyorum; “Ekonomi kurumları, ekonomik teşvikleri şekillendirir: Eğitim alma, tasarruf etme ve yatırım yapma, yeni teknolojiler geliştirme ve benimseme vb. İnsanların hangi ekonomi kurumları altında yaşamlarını sürdürdüklerini belirleyen, siyasi süreçtir ve bu sürecin nasıl işlediğini belirleyen ise, siyaset kurumlardır.”

Tek taraflı vergi uygulamaları, Dünya Ticaret Örgütü’nün uyuşmazlık çözüm sisteminde de bugüne kadar birçok davaya konu olmuş durumda. İncelemelere göre Dijital Hizmet Vergisi de yine burada dava konusu olabilir. Bu uyuşmazlık sisteminde devletler, başka bir devletin Dünya Ticaret Örgütü sözleşmelerine aykırı ticaret engelleri, vergi kısıtlamaları gibi fiillerinin varlığı halinde; uygulamayı dava ediyor. En son Mart 2020’de, Türkiye’nin çelik ürünler ile alakalı AB’ye karşı başlatmış olduğu dosyayı bu yönteme örnek olarak verebiliriz.

Sonuç olarak bu konu, yeni bir ticaret savaşına sebep oldu bile. ABD, ciddi bir şekilde olayın üzerine gitmekte kararlı olduğunu ve vergi türünü uygulayan ülkelere karşı gümrük tarifeleri ile farklı yaptırımları uygulamaya koymaya hazır olduğunu gösterdi. Nitekim geçtiğimiz hafta TOBB’dan gelen açıklamada “Söz konusu soruşturmanın sonucunun Türkiye’nin ABD’ye ihracatında yeni gümrük vergilerine yol açabileceğinin farkındayız. Taraflar, tek taraflı, ayrımcı vergilerden kaçınmalıdır.” Denmek suretiyle aslında işin ciddiyeti yine gözler önüne serildi.

İsmen basit gibi görünen bu konu epey önemli. Umarız barışçıl yöntemler ile sağduyulu bir anlaşma gerçekleşir.

Saygılarımla

Facebook
Sayı: 1256 - Tarih: 23.06.2020
Yazarlarımız