Adil Gökçadır - Gelişmişlerin tercihi demiryolu

Gelişmişlerin tercihi demiryolu


Türkiye Cumhuriyeti Osmanlı'dan 4559 km. demiryolu devralmış. Genç Cumhuriyetimiz bütün imkansızlıklara rağmen 27 senede bu miktarı iki katına çıkarmayı başarmış ve 1950 yılında demiryollarımız 9204 km.'ye ulaşmış.1950'den sonra, Dünya ülkeleri harıl harıl demiryolu yaparken, bizdeki siyasi tercihlerle, demiryolu yapımı neredeyse durmuş. Bugüne kadar geçen 70 yılda demiryollarımıza sadece 1848 km. ilave edilmiş ve 11052 km.' ye çıkabilmişiz. Son 15 senede hızlı tren'e yönelerek ilave 1213 km. hızlı tren hattı yapılması ile de toplam demiryollarımız 12265 km.' ye ulaşmış.
Ülkemiz 1950 yılında Yük taşımacılığının % 25'ini karayolu, % 68'ini demiryolu ve % 7'sini deniz yolu ile yapmakta iken, bugün % 92'sini karayolu, % 5'ini demiryolu ve % 3'ünü denizyolu ile yapıyor. Yolcu taşımacılığının ise 1950 yılında % 50'sini karayolu, % 43'ünü demiryolu ve % 7'sini denizyolu ile yaparken, bugün % 98'ini kara yolu, % 1,5'unu demiryolu ve % 0,5'ini deniz yolu ile yapıyor.
Gelişmiş ülkelerde durum farklı. Ülke yüzölçümlerine ve nüfuslarınada bakarak kıyaslamalar yaparsak, Türkiye 783.562 km2. yüzölçümlü, nüfus 81 milyon iken 12.265 km. demiryolu ve 65 bin km. karayolu, İngiltere 243 bin km2. yüzölçümlü, 62 milyon nüfus, 31.500 km. demiryolu ve 175 bin km. karayolu, Almanya 357 bin km2. Yüzölçümlü 82 milyon nüfus, 33.750 km. demiryolu ve 231 bin km. karayolu, Fransa 552 bin km2., 64 milyon nüfus 30.000 km. demiryolu ve 401 bin km. karayoluna sahip. Örnekleri çoğaltmak mümkün. Özet şudur: Gelişmiş ülkeler km2' ye düşen demiryolu miktarında bizden 3 ile 6 kat ileridedir.
Neden demiryolunu tercih ediyorlar? Herkesin çok net bildiği ancak bizim politikanın bir türlü değişmediği gerçeği hatırlayalım. 1 km. hızlı tren yolunun maliyeti yaklaşık 4,8 milyon dolar, 1 km. gidiş geliş konvensiyonel demiryolu hattının yapım maliyeti yaklaşık 3.1 milyon dolar iken, 1 km. otoyol yapım maliyeti yaklaşık 8.2 milyon dolar, 2x2 bölünmüş yolun maliyetide 2.8 milyon dolardır. Bakım ve işletmede ise demir yolları lehine ciddi ekonomi vardır.
Bir Tır 26 ton yük taşıyabiliyorken,
1 silo vagon 100 ton taşıyabiliyor..
100 vagonluk bir katarla bir seferde
10.000 ton yük taşıyabilirsiniz..
Karayolunda 1 lt. yakıtla 1 km.'lik
taşımada 44 ton yük taşınabilirken,
Demiryolunda 1 lt. yakıtla 1 km.'lik
taşımada 195 ton taşınabilir..
Karayolunda 1 ton yükün 1 km.
taşınmasının maliyeti 3 cent iken,
Demiryolunda 1 ton yükün 1 km.
taşınması maliyeti 1,7 cent..
Daha fazla rakama boğulmamak adına özetiyorum. Anadolu Ünüversitesi, TMOBB ve Makine Mühendisleri odasının farklı zamanlarda yaptığı araştırma ve analizlerin ortalama ortak sonucu göstermektedirki, iki temel ulaşım sisteminin (Karayolu/Demiryolu) yapım, bakım ve işletme maliyetleri açısından karşılaştırılmasından çıkan sonuç: Demiryolları, yolcu taşımacılığında % 45 oranında, Yük taşımacılığında ise yaklaşık % 70 oranında daha ucuzdur. Bunun yanında karayollarında kaza riskleri demiryolundan 10 misli fazladır. Özellikle Nükleer enerji sonrası, en az yarı yarıya ucuzlayacağı düşünülen elektik enerjisi ile çalışan trenlerin, dışa bağımlı olduğumuz Motorin yerine nakliyede ve yolcu taşımada kullanılması ile önemli iyileştirmeler sağlanabilir. Petrol ithalatımız ve dış ticaret açığımız düşer. Çevre kirlenmesi azalır. Üç tarafı denizlerle çevrili ülkemizin, ulaşım ve nakliyede çok ekonomik bir tercih olan su taşımacılığında geri kalması da incelenmesi gereken önemli bir konu.
Facebook
Sayı: 1223 - Tarih: 05.11.2019
Yazarlarımız