Ziya Güney

İstanbul Çevre Düzeni planı ve kentimize etkileri.. (1)



Bilindiği gibi son günlerde İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin 13.02.2009 günlü 103 sayılı kararı ve 15.06.2009 tarihinde Büyükşehir Belediye Başkanının onayı ile yürürlüğe soktuğu İstanbul Çevre Düzeni planı ve bu plan strateji ve kararlarının Bursaya etkileri tartışılmaktadır.

Mevzubahis çevre düzeni planı dikkatlice incelendiğinde gerek AB gerekse küresel sermayenin yıllardan beri ülkemiz ve özellikle de İstanbul başta olmak üzere Marmara Bölgesinde uygulamak istediği politika ve projelerin ayak izlerini görmek mümkündür..

Konunun daha iyi anlaşılabilmesi için öncelikle İstanbul Çevre Düzeni planı ile ilgili hukuki ve planlama sürecine kısaca göz atmakta fayda görüyoruz..

Bilindiği gibi eski 3030 sayılı Büyükşehir Kanunu 23.07.2004 tarihinde 5216 sayılı kanunla yeniden düzenlendi.

5216 sayılı yeni Büyükşehir Belediyesi Kanunu bütün büyükşehirlere en geç 2 yıl içinde 1/25000 ölçekli nazım imar planlarını yapmak ve yaptırmak yükümlülüğünü getirdi..

Bunun yanında hazırlanması gereken bu nazım imar planlarının 1/100000 ölçekli İl Çevre Düzeni planlarına uygun olması zorunluluğu da mevzubahis yasada yer almaktaydı..

O tarihlerde İstanbul Belediyesinin elinde 1995te yürürlüğe girmiş olan 1/50000 ölçekli çevre düzeni planı bulunuyordu.. Ancak bu plan 5216 sayılı Büyükşehir Yasası ile İstanbul ve Kocaelinin il sınırlarının belediye sınırları ile çakışması sebebiyle fonksiyonunu büyük ölçüde kaybetmişti..

Bu arada İstanbul Büyükşehir Belediyesi Çevre ve Orman Bakanlığı ile 2005 yılında yapmış olduğu bir protokol ile çevre düzeni planı yapma yetkisini aldı..

Bu yetki çerçevesinde bir taraftan yeni çevre düzeni planı diğer taraftan da 1/25000lik nazım imar planı çalışmalarına yan kuruluşu olan BİMTAŞ AŞ. Kanalı ile başladı..

BİMTAŞ AŞ bu düzenlemeler sonucunda hızlı bir şekilde 1/100000 ölçekli İstanbul Çevre Düzeni planı ve raporunu hazırlayarak İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığına sundu. Bu plan İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinde 14.07.2006 tarihinde kabul edilip 22.08.2006 tarihinde Başkan tarafından onaylanarak yürürlüğe girdi..

Ancak bu plan herhangi bir ihale açılmadan BİMTAŞ AŞye yaptırıldı ve BİMTAŞın görevleri arasında çevre düzeni planını yapma yetkisi yoktu.. Ayrıca planı imzalayan BİMTAŞ yetkililerinin çevre düzeni planı yapma yeterlilikleri de bulunmamaktaydı.

Bu sebeplerle de planın hukuki geçerliliği tartışma konusu olmuştu..

Nitekim 2006 yılında yürürlüğe giren bu İstanbul Çevre Düzeni planı meslek odalarının İdare mahkemesine yaptıkları müracaat neticesinde iptal edildi..

Bunun üzerine İstanbul Büyükşehir Belediyesi BİMTAŞ AŞye bağlı İstanbul Metropolitan Planlama ve Kentsel Tasarım Merkezine (İMP) iptal edilen çevre düzeni planını revize ettirerek yeni bir çevre düzeni planı hazırlatıp yazımızın başında da ifade ettiğimiz gibi belediye meclisinden geçirip 15.06.2009 tarihinde onaylayarak yürürlüğe koymuştur..

Bugün yürürlükte olup tartışılan bu İstanbul İl Çevre Düzeni planıdır.

Bu planın; ABnin ve küresel sermaye odaklarının da uzun süreden beri ülkemizden talep ettikleri, gerek halen uygulanan 9. 7 yıllık plan stratejisi ve 9. 7 yıllık kalkınma planı (2007-2013) ve diğer dökümanlarda yer alan üst düzey bölgesel Merkez (İstanbul) ve alt düzey yerleşimler (Bursa ve Marmara Bölgesindeki diğer kentler) yönetim ilkelerine paralel olarak hazırlandığı, tarımdan şehre göçü hızlandıracak, aynı zamanda İstanbul ve Marmara Bölgesindeki diğer Kalkınma Ajansları çalışmalarına yol gösterici bir fonksiyona sahip olduğu görülmektedir..

Bu planın içeriğinde yer alan stratejik hedef ve plan kararlarının kentimize ve yakın çevredeki diğer kentlere olabilecek muhtemel etkilerini bundan sonraki yazımızda ele alacağız..



Yazar : Ziya   Güney       Email : guneyziya@gmail.com