Prof. Dr. İlker Parasız

Neden Sultan değil Çelebi?



Osmanlı Devletinin ikinci kurucusu bilindiği gibi Çelebi Mehmettir. Yıldırım Bayezidin Ankara Savaşını kaybetmesinden sonra dağılma tehlikesi yaşayan Osmanlı Devletini yeniden ayağa kaldıran Padişah olan 1. Mehmet niçin Çelebi lakabı ile anılmaktadır? Oysa diğer Osmanlı padişahlarına Sultan lakabı verilmektedir. Ben tarihçi değilim. Bu soruyu birçok tarihçiye yönelttim. Net bir cevap alamadım. Ancak şu anda 82 yaşında olan dayım anılarını bir kitapta topladı. Kitabın adı Ahlat Unundan Ekmek. Kitaba birçok ad verilebilirdi. 1956 yılında dayım Konyanın Hadim ilçesinde savcılık yapmaktadır. Keşif nedeniyle gittiği bir köyüde insanlar yazın topladıkları ahlatları kurutup dibek taşında dövdükten sonra elde ettikleri undan ekmek yaparlarmış. Hadim Konyanın ilçesi, Konyada ülkemizin buğday ambarı ve Hadim ilçesindeki köylüler o kadar fakir ki yabani armut (ahlat) toplayıp kurutup ondan un, ondan da ekmek yapıyorlar. Kitap 1940lardan 1980lere kadar ülkemizin adeta sosyoekonomik, kültürel ve siyasal yaşamın fotoğrafını çekiyor. İşte o kitaptan bir alıntıyı aktarmak istiyorum. Bilindiği gibi Çelebi Mehmetin annesi Devlet Hatundur. Devlet Hatunun mezarı Bursada İncirlidedir. Neden Yeşilde oğlunun yanında olmadığı da bir sorudur… Devlet Hatun Germiyan Beyinin kızıdır. Germiyan Beyinin oğlu yokmuş. Kızları varmış. Kızlarından biri şu anda Kütahyada Dönenler Camii denen yerde yatan Ergun Çelebi ile yakın akrabalığı var. Ergun Çelebi Mevlananın torunudur. Böylece Devlet Hatun ile Mevlana arasında bir kan bağı oluşuyor. Aynı şekilde birinci Mehmet de Devlet Hatunun oğlu olduğu için onun da Mevlana ile bir kan bağı oluşmuş oluyor. Genellikle Mevlana soyundan gelenlere Çelebi lakabı verilmekte olduğunu biliyoruz. Öyle anlaşılıyor ki 1. Mehmet ve kardeşleri Mevlana soyundan gelmiş olmayı Osmanlı soyundan gelmiş olmaya yeğ tuttukları için Çelebi lakabını benimsemişlerdir. Dayımın, dolayısıyla benim bu tespitim kuşkusuz tartışmaya açıktır. Ancak böyle bir yaklaşımda da büyük bir gerçeklik payı olduğunu vurgulamak istiyorum.



Yazar : Prof. Dr. İlker   Parasız       Email : ilker@ekohaber.com.tr