Prof. Dr. İlker Parasız

MByi anlamak



Son üç dört aydır MB piyasaların piyasaların kolayca algılayamadığı bir tarzda para politikası izlemektedir. Aslında kararlar biraz aralıklı alınsa, piyasalar bunu daha kolay anlayabilirler. Ancak gerek dünyada gerekse ülkemizde ekonomik olaylar o kadar hızlı gelişiyor ki bi gelişmeleri öncelemek ona göre karar almak zorunluluk haline geliyor. Bu durumu son derece çetrefil matematik problemlerinin çözülmesine benzetebiliriz. Zaten MBnin üst yönetim ve uzman kadrosu bu türlü problemleri çözmeye yatkın insanlardan oluşuyor. Dolayısıyla onların kısa vadede yapmış oldukları çözümlemeleri normal insanların kavramaları zaman almaktadır. Ancak MB, arka arkaya değişik kararlar alınca bu zaman daha da uzamakta ve ekonomideki bilimleri MBnı anlamaları güçleşmektedir. Aslında iktisat literatürünü de buna benzer bir tartışma vardır. Örneğin Keynezgil adı verilen iktisatçılar hem karmaşık, ekonometrik modellerden hoşlanırlar hem de duruma göre karar vermeyi severler. Buna karşılık parasalcı iktisatçılar hem yalın ekonometrik modellerden hoşlanırlar hem de kurallı davranmayı önerirler. Ekonomi literatüründeki bu tartışmalardan MB Keynezgil yaklaşımına göre davranış göstermektedir. Oysa piyasalar belki parasalcı yaklaşımı tercih ederler. Zannediyorum 2011 yılı içinde MBalınacak bütün kararları aldıktan sonra en azından 2012 yılının ilk aylarında yeni kararlar almak veya değiştirmek yoluna gitmeyecektir. (Bu benim kişisel görüşüm) Böylece piyasaların durumu daha iyi kavramalarına alınan değişik kararların yarattığı gürültülerin (Noise) durulmasını bekleyecektir. Örneğin şu anda MB üçlü bir faiz stratejisi izlemektedir. Birinci olarak gecelik faiz oranlarını belirlemektedir. Haftalık repo yapmaktadır. Son olarak da aylık repoyu başlatmış bulunmaktadır. Kendinden borç isteyen piyasa oyuncularına yüzde 12,5tan borç para vermektedir. Piyasa yapıcılarına da yüzdre 12den borç para vermektedir. Aylık repolarda ihale sistemini benimsemiş bulunmaktadır. Böylece 3 şekilde MB piyasayı kollar gözükmektedir.

Aslında işin aslına bakarsak bu yine benim tamamen kişisel görüşümdür. MB içsel para dışsal para karması bir politika izlemeye başlamıştır. Erdem Başçının başkanlığına kadar MB içsel para arzlı stratejisini kabul etmekteydi. Yani MB paranın fiyatını belirleyip mikmtarının ne olacağını piyasa oyuncularının karar vermesini istiyordu. Aslında bu enflayon hedeflemesi rejiminin doğal bir sonucuydu. Oysa şu anda MB genel olarak politika faiz oranını 5,75 olarak belirlediği sürecepara arzının içsel olarak belirlenmesinin devam etmesine kabul eder gibi gözükmekle birlikte politika faiz oranının koridorunu genişleterek bizzat paranın miktarının kendisi tarafından da belirlenmesi yoluna gitmeye başlamıştır. Böylece zaman zaman paranın miktarını piyasanın bizzat kendisi zaman zaman da MBnin kendisi belirlemektedir. İşte para arzının belirlenmesinde içsel-dışsal para arzı karmasının sonuçlarının ortaya koyduğu belirsizlikler daha hassas ölçümlere ve daha hassas gözlemlere gereksinim duymaktadır. MB açısından sorunun çetrefilliği bir sorun oluşturmamaktadır. Çünkü en hassas teraziye sahip bir konumdadır. Bunun için de donanımlı hem üst yönetimi hem de uzmanları vardır. İşin piyasa oyuncuları tarafına gelirsek örneğin ben şu ana kadar okuduğum birçok makalede yorumda yazıda daha henüz içsel-dışsal para arzı tartışmasına rastlamadım. Önce bu içsel-dışsal para arzı tartışmasının yapılması daha sonra ekonomi üzerindeki fiyat miktar etkilerinin tartışılması, bu etkilerin enflasyon ve finansal istikrar üzerindeki tartışmalarının ayrıca tartışılması gerekmektedir. Bunlar yapılmadığı için de devreye MB ve Başkanı girmekte, eleştirilme pahasına izlenen politikanın içeriğini piyasa aktörlerine anlatmaya çalışmaktadır. Oysa piyasa temsilcilerinin bazıları bunu eleştirmektedir. Oysa MBnin yaptığı yeni oluşan ortama uygun yeni para politikası stratejisinin anlaşılmasını sağlamaya çalışmaktır. Geçen hafta MB Başkanı biri Ankarada diğeri İstanbul İSOda iki konuşma yapmıştır. Yeni yılın ilk konuşmasını da 6 Ocakda Bursada yapacaktır. Bütün bu konuşmaları son tahlilde içeriğinin özünü MBnin piyasaya vermiş olduğu likiditenin ne kadarını içsel ne kadarının dışsal etkilerden olduğunu ortaya koymak olacaktır. Bu durumda doğal olarak faiz oranlarında iniş çıkışlara neden olacaktır. O zaman iş biraz da piyasa aktörlerine düşmektedir. Onlar da derslerine iyi çalışmak zorundadırlar.



Yazar : Prof. Dr. İlker   Parasız       Email : ilker@ekohaber.com.tr