Prof. Dr. İlker Parasız

Hiyerarşik para politikası amacı mı yoksa ikili amaç mı?



2001 yılından itibaren Merkez Bankası para politikası amacı olarak fiyat istikrarını ön planda tutmuştur. Aslında Merkez Bankası Kanununun 4. Maddesi Merkez Bankasının asli görevinin fiyat istikrarı olduğunu vurgulamakta, bunun yanı sıra diğer amaçları da (istihdam-büyüme) sıralamaktadır. Bu TCMBnin amaçlarının hiyerarşik olduğunu göstermektedir. Avrupa Merkez Bankası ise öncelikle fiyat istikrarını amaçlamaktadır. Buna karşılık FED ikili amaç gütmektedir. FED, hem fiyat istikrarını hem de istihdamı aynı anda sağlamaya çalışmaktadır. Hiyerarşik amaç hedefleyen Merkez Bankaları, Taylor prensibini uygularlarken, ikili amaç güden Merkez Bankaları Taylor kuralını uygulamaktadır. Yani literatürde bir Taylor prensibi bir de Taylor kuralı vardır. TCMB politika faiz oranını belirlerken Taylor kuralını kullanmaktadır. Taylor kuralı yukarıda da arz ettiğim gibi ikili amaç güden Merkez Bankaları tarafından uygulanmaktadır. Sadece fiyat istikrarını hedefleyen Merkez Bankaları Taylor prensibini uygulamaktadır. Bu ikisi arasındaki fark nedir diye soracak olursak bunu şöyle cevaplayabiliriz. Hiyerarşik amaç güden Merkez Bankaları politika faiz oranını belirlerken yalnızca enflasyon açığını göz önüne almaktadır. Diğer bir deyişle cari enflasyon oranıyla hedeflenen enflasyon oranı arasındaki farkı esas almaktadır. İkili amaç güden Merkez Bankaları politika faiz oranını belirlerken hem enflasyon açığını hem de çıktı açığını göz önüne almaktadır. Daha açık bir şekilde söylemek gerekirse hem cari enflasyonla beklenen enflasyon arasındaki farkı ki buna enflasyon açığı denmektedir, hem de cari çıktı ile potansiyel çıktı arasındaki farkı ki buna çıktı açığı denilmektedir gö z önüne almaktadır. Bu sırada bazı Merkez Bankaları çıktı açığı ile enflasyon açığının önüne örneğin 0.5;0.5 gibi katsayı koymakta, bazıları da ülkenin durumuna göre katsayıların ağırlığını değiştirmektedir. TCMB yasasına göre, hiyerarşik amaç olarak fiyat istikrarı ön planda tutulduğu için Taylor prensibinin uygulanması gerekmektedir. Hal böyle olunca yalnızca enflasyon açığının göz önüne alınması gerekir. Oysa TCMB ikili amacı aynı anda göz önüne alan Taylor kuralına göre politika faiz oranını belirlemektedir. Yani politika faiz oranını belirlerken hem enflasyon açığını hem de çıktı açığını göz önüne almaktadır. Hal böyle olunca Önceki yazılarımda sözünü ettiğim nedenler saklı kalmak kaydıyla, bir de bunlara Taylor prensibi yerine Taylor kuralının politika faiz oranının belirlenmesinde esas alınmasının enflasyon hedefinin aşılmasına katkı yapıp yapmadığının da sorgulanması gerektiğini düşünüyorum. İlave olarak son yıllarda dünyada meydana gelen küresel kriz Merkez Bankaları bir de finansal istikrarı gözetme yükünü getirmiştir. Bunun da 2011 yılında hedeflenen enflasyon oranının aşılıp çift rakamlı hale dönüşmesinde katkı yaptığına inanıyorum.



Yazar : Prof. Dr. İlker   Parasız       Email : ilker@ekohaber.com.tr