Prof. Dr. İlker Parasız

Enflasyon endeksleri



Bilindiği gibi Şubat ayı enflasyon oranı beklenilenden yüksek çıktı. Ancak buna rağmen Merkez Bankası para politikasından doğrudan doğruya etkilenen fiyatların Merkez Bankasının beklentisi doğrultusunda gerçekleştiğini açıkladı. Eğer genel olarak insanları ele alırsak, onları doğrudan doğruya tüketici fiyat endeksleri ilgilendirir. Ancak enflasyonla ilgili beklentilerin yönetimi açısından iş aleminin enflasyon beklentilerinin değişmemesi gerekir. Bu nedenle Merkez Bankası yaptığı duyurularla, açıkladığı raporlarla iş aleminin beklentilerini iyimser yönde etkilemeye çalışmaktadır. Onca zaman büyük uğraşılarla şekillendirmeye çalıştığı beklentilerin bir kalemde bozulmasını hiçbir zaman istemez. Merkez Bankası enflasyon hedeflemesi çerçevesinde özel kapsamlı TÜFE göstergeleri kullanmaktadır (ÖKTG).

Merkez bankası ÖKTG-A endeksi kullanmaktadır. Bu endeks mevsimlik ürünleri hariç tutmaktadır.

ÖKTG-B endeksi: Bu endeks işlenmemiş gıda ürünlerini dışarıda tutmaktadır.

ÖKTG-C endeksi: Bu endeks enerjiyi dışarıda tutmaktadır.

ÖKTG-D endeksi: Bu endeks işlenmemiş gıda ürünlerini ve enerjiyi dışarıda tutmaktadır.

ÖKTG-E endeksi: Enerji, alkollü içecek ve tütün ürünlerini dışarıda tutmaktadır.

ÖKTG-F endeksi: Enerji ve alkollü içki ile tütün ürünlerini ve fiyatları yönetilen yada yönlendirilen diğer ürünler, düzgün dolaylı vergiler dışarıda tutulmaktadır.

ÖKTG-G endeksi: İşlenmemiş gıda ürünleri, enerji ve alkollü içkiler ile tütün ürünleri ve fiyatlar yönetilen yada yönlendirilen diğer ürünler, dolaylı vergiler dışarıda tutulmaktadır.

ÖKTG-H endeksi: Bu endekste işlenmemiş gıda ürünleri ve alkollü içkiler, tütün ürünleri ile altın dışarıda tutulmaktadır.

ÖKTG-I endeksi: Bu endekste enerji, gıda ve alkollü içecekler, tütün ürünleri ve altın dışarıda tutulmaktadır. Bu son endeksi biraz açarsak, bu endeksin kapsamı TÜFEnin yüzde 52sini oluşturmaktadır. Bu endeksin amacı para politikasından bağımsız olarak mevsimsel koşullara göre davranan gıda ürünleri; uluslararası arz-talep dengesinden ve kamu etkisine bağlı olarak fiyatları belirlenen enerji gurubu; kamu tarafından fiyatı dolaylı yada doğrudan belirlenen alkollü içkiler ile tütün ürünleri TÜFEden dışlanmaktadır.

Yukarıda saydığımız diğer endeksler içinde kapsam ve amaç belirlenmiştir. Makalemizi uzatmamak için bu son endeksle ilgili bilgi veriyorum.

O halde şunu söyleyebiliriz, Merkez Bankası istediği para politikasından etkilenmeyen fiyatlar vardır. Merkez Bankası esas itibariyle kendi uyguladığı para politikasından etkilenen fiyatlar üzerinde yoğunlaşmaktadır. Örneğin yavaş yavaş dünya yaşanılan krizden çıkmaktadır. Bu çıkış yaygınlaştıkça uluslararası emtia fiyatlarında bir artış olması kaçınılmaz. Örneğin petrol fiyatları, bakır, demirçelik çinko ürün fiyatlarında önemli artışlar olabilir. Bu artışlardan dolayı da yurt içi fiyatlarda artış olabilir. Öte yandan bu kış hava koşulları yağışlı geçtiğinden Nisan, Mayıs, Haziran aylarında ve devamında büyük bir tarımsal bolluk yaşanabilir. Bunun sonucunda tarımsal ürünlerin fiyatlarında önemli düşüşler olabilir. O zaman da enflasyon oranı düşebilir. Dünya emtia fiyatlarındaki olası artışların ülkemiz fiyatlarına yansıması, buna karşılık tarımsal ürün artışının fiyatları düşürmesi para politikasından bağımsız gelişmeler olacaktır. Ayrıca önümüzdeki aylardaki enflasyon oranlarında baz etkisi dediğimiz geçen yılki enflasyon oranına göre, örneğin geçen yılki Mart enflasyon oranına göre bu sene çıkacak Mart ayı enflasyonu arasındaki fark gibi etkiler para politikasından bağımsız olarak devreye girecek. Bu gibi olgular para politikasının dışındadır. Dolayısıyla Merkez Bankasının kredibilitesi üzerinde herhangi bir olumsuz etkinin yaşanmaması gerekir.



Yazar : Prof. Dr. İlker   Parasız       Email : ilker@ekohaber.com.tr