Editörün Yorumu :
Tecdit Sözleşmesi
Özel hukuk alanında ve kamu hukuku alanında ortaya çıkan borç ilişkilerinde zaman zaman kambiyo senetleri kullanılmaktadır.
Türk hukukunda kambiyo senetleri olarak poliçe, emre muharrer senet (bono) ve çek düzenlenmiştir.
Bunlardan poliçe ve bono birer kredi aracı, çek ise bir ödeme aracıdır.
Çekin kredi aracı haline getirilmesi ancak sonraki tarihli (postdate) biçimde düzenlemekle kabildir.
Konumuz, firmalar arasında ortaya çıkan borç ilişkilerinde ödenmeyen kambiyo senetleri için bazen yapılan hatalı işlemlerin nasıl çözümleneceğine ilişkindir.
Firmalar, bazı durumlarda ticari defterlerinde işlem gören mal ve hizmetlerin satışı için borçludan kambiyo senedi almaktadırlar.
Bu senetlerin ödenmemesi halinde, bedeli aynı olan farklı keşide tarihli ya da vade tarihli kambiyo senetleri alınmaktadır.
Bu uygulama sırasında önceki ödenmeyen kambiyo senetleri de borçlu tarafa iade (teslim) edilmektedir.
Gözlemlediğimiz kadarı ile, çoğunluk uygulamada herhangi bir tecid sözleşmesi yapılmamaktadır.
Bunun sonucunda, borçlu taraf, sonradan imzalayıp alacaklıya verdiği kambiyo senetleri için bedelsizlik (menfi tespit) davası açabilecektir.
Bu riskin önlenmesi ve yarınlarda herhangi bir sürprizle karşılaşmamak için, alacaklı ile borçlu arasında anlaşarak, bir Tecdit Sözleşmesi düzenlenmesi gerekmektedir.
Tecdit (yenileme), yeni bir borç yaratılmak suretiyle eski borcun sona erdirilmesidir.
Bu durumda eski borç ilişkisi edim yerine getirilmeksizin tümüyle ortadan kalkmakta ve eski borç ilişkisinin yerine gelen yeni borç ilişkisi hüküm doğurmaktadır.
Burada yeni bir borcun meydana gelmesiyle eski borcun meydana gelmesi arasında illiyet bağı aranır.
Zira, yeni borcun yaratılmasının amacı eski borcun ortadan kaldırılması söz konusudur. Böylece, borçlu, eski borçtan kurtulurken yeni bir borç altına girmektedir.
Tecdit sözleşmesi, alacaklı ile borçlunun anlaşması ile kurulur.
Bu sözleşmede, tecdit iradesinin bulunması zorunludur.
Aksi halde, yapılan anlaşma Tecdit Sözleşmesi olarak nitelendirilemez (BK m.114 ve 115).
Saygılarımla
Yazar :
Dr. Mevci
Ergün Email :
mevci@ekohaber.com.tr
|
