Besin allerjisinde tanı yöntemleri ve besine özgül IGg4ün tanıdaki etkinliği



Son günlerde sıklıkla rastladığım, İngiltere ve Almanya kökenli bazı kişi ve kuruluşların yaptığı testlere bilimsel bir açıklama getirmek için bu yazıyı hazırladım. Testlere çeşitli nedenlerle inanmış kişilerin; beslenme alışkanlık ve bilgilerine yanlış önerilerde bulunan bu testlerin bilimsel açıklamasını kaynaklar da göstererek yanıtlamak ve sizlerle buluşmasına yardımcı olmak istedim. Gerçekliğini yitirmiş ve kişiye fayda yerine zarar verecek bu uygulama konusunda üzerime düşün görevi yerine getirmek isteğimi anlayacağınızı umuyorum.

Besin reaksiyonu besinin alınmasından sindirilmesine kadar oluşan istenmeyen reaksiyonların tümüne verilen isimdir. Bağışıklık sistemi içinde çok farklı mekanizmaları olabilir. Alerji bunların en iyi tanımlananıdır ve besin alerjisi modern immünolojinin önemli parçalarından biridir.

“Advers reaksiyon” terimi besinlere karşı gelişen tüm istenmeyen reaksiyonlara verilen genel bir terimdir. Bu reaksiyonlar Avrupa Astım Alerji ve Klinik İmmünoloji (EAACI) Derneği tarafından şu şekilde sınıflandırılmıştır.

Besinlere karşı istenmeyen reaksiyonlar:

1- Besin alerjisi: İmmünolojik mekanizma tanımlanmış veya yüksek olasılıklı

a) IgE aracılı

b) Non- IgE aracılı (IgE aracılı olmayan)

2- Non- alerjik besin aşırı duyarlılığı: (immünolojik mekanizmalar dışlanmış)

Besin alerji tanısında belirleyici bulgu veya tek bir tanı yöntemi yoktur.

Tanıda temel hedef :

• Öykü ve muayene

• Diyet günlüğü

• Eliminasyon diyeti (seçilmiş diyet)

• Alerji deri testi

o Prick test

o Patch test

• Serum Spesifik (özgül) IgE (RAST)

• Oral(ağızdan verilerek) besin yükleme testi

o Açık

o Çift kör plesebo kontrolü (DBPCFC)

• Lenfosit proliferasyonu

• Endoskopi

Son yıllarda besin alerjisi tanısı ile ilgili üzerinde en çok spekülasyon yapılan konulardan biri besine özgül IgG4 ölçümüdür. Bu konuda EAACI bir uzlaşı raporu yayınlamıştır. Bu raporda besin alerjisi veya besin intoleransı tanısında besine özgül spesifik IgG4 kullanımı önerilmemektedir. (5)

Daha önce yapılan bazı araştırmalarda Çölyak hastalığı tanısında buğday proteinine karşı IgG4 düzey tayinleri kullanılmış, ancak klinik özgüllük ve duyarlılığın çok düşük olduğunun saptanması üzerine sadece IgA eksikliği olan hastalarda kullanılabileceği bildirilmiştir.

Bir diğer çalışmada ise gecikmiş tip, IgE aracılı olmayan süt alerjili çocuklarda whey (sütteki bir protein grubu) proteinine karşı özgül IgG4 düzeyleri değerlendirilmiş ve bu hastalarda özgül IgG4 düzeyinde anlamsız bir yükselme saptanmıştır. (10)

Başka bir çalışmada 12-13 yaşlarında rastgele örneklem yöntemiyle seçilen 100 çocukta radioabsorbant test (RAST) yöntemi ile birçok besine (süt, yumurta, buğday, pirinç, portakal, soya, fıstık, muz)ait, özgül IgG4 düzeylerine bakılmış ve tüm bu besinlere karşı özgül IgG4 düzeyini yüksek bulmuşlardır. (11)

Erişkinlerde yapılan bir araştırmada da sağlıklı bireylerde besine özgül IgG4 düzeylerinin yüksek olduğu, fakat besin özgül IgE ile ilişkili olmadığı gösterilmiştir.(13)

Bu bulgular besine özgül IgG4 düzeylerinin besin alerjisi veya intoleransının yani söz konusu besinin tüketilmesinin ardından bir sorun gelişmeyeceğinin göstergesi olduğunu düşündürmektedir.

Alerjik bireyler besinle karşılaştıklarında IgE tipinde cevap oluştururken sağlıklı kişiler besine karşı IgG4 tipinde cevap oluştururlar.

Yani, besin spesifik IgG4 immün sistemin sağlıklı fizyolojik cevabının göstergesidir. İmmün sistemin besin antijeni ile devamlı karşılaşması durumunda IgG4 tipindeki antikorlar gelişmektedir ve bu toleransın göstergesidir.

Bu nedenle kişinin besin özgül IgG4 cevabı vermesi organizma için yararlı bir durumdur.

Buna dayanarak EAACI yayınladığı raporunda besin alerjisi ve besin intoleransına bağlı yakınmaların tanısında özgül IgG4 düzey tayinlerinin yapılmasını önermemektedir.

Piyasada yaygın şekilde yapılan bu testlerin yetkili kurumlarca denetlenmesi ve bilimsel kurullardan destek alınarak, bireylerin ve toplumun yanlış yönlendirilmesinin durdurulması dileklerimle.



Sayı : 759    /   Tarih : 23.11.2010